Βιολογία Προσανατολισμού: Πανελλαδικές 2026, Επαναληπτικές

Τα θέματα της Βιολογίας Προσανατολισμού των Πανελλαδικών εξετάσεων ΓΕΛ του 2026 (Επαναληπτικές), με τις μονάδες κάθε ερωτήματος: 20 ερωτήματα, 100 μονάδες.

Λύστε το ως Προσομοίωση τριών ωρών Όλα τα θέματα ανά έτος

Οι λύσεις και τα κριτήρια βαθμολόγησης γράφτηκαν για την εφαρμογή και δεν είναι επίσημες απαντήσεις. Τις λύσεις όλων των ερωτημάτων τις βρίσκετε στην εφαρμογή.

Θέμα Α 25 μονάδες

  1. Α1 · 5 μονάδες

    Από τα παρακάτω ένζυμα δεν καταλύει τον σχηματισμό 3'-5' φωσφοδιεστερικού δεσμού η

    • α. DNA πολυμεράση.
    • β. RNA πολυμεράση.
    • γ. περιοριστική ενδονουκλεάση.
    • δ. αντίστροφη μεταγραφάση.
  2. Α2 · 5 μονάδες

    Η κυτοχαλασίνη-Β είναι μια χημική ουσία που καταστρέφει τα ινίδια ακτίνης και μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τη διακοπή της κυτταροπλασματικής διαίρεσης

    • α. κυττάρων αναπτυσσόμενης ρίζας κρεμμυδιού.
    • β. βακτηρίων του γένους Agrobacterium.
    • γ. βακτηριοφάγων T2\mathrm{T_2}.
    • δ. διαιρούμενων ζωικών κυττάρων.
  3. Α3 · 5 μονάδες

    Η ασθένεια της κυστικής ίνωσης μπορεί να αντιμετωπιστεί με

    • α. in vivo γονιδιακή θεραπεία.
    • β. ex vivo γονιδιακή θεραπεία.
    • γ. τη χορήγηση παράγοντα IX.
    • δ. τη χορήγηση ιντερφερονών.
  4. Α4 · 5 μονάδες

    Σε κοινή καλλιέργεια, παρουσία οξυγόνου, μπορεί να αναπτυχθεί ο συνδυασμός μικροβίων

    • α. μύκητα αρτοβιομηχανίας και Clostridium.
    • β. μύκητα αρτοβιομηχανίας και Mycobacterium.
    • γ. Clostridium και Mycobacterium.
    • δ. Mycobacterium, μύκητα αρτοβιομηχανίας και Clostridium.
  5. Α5 · 5 μονάδες

    Ένας γαμέτης που θα προκύψει από την Dolly μπορεί να περιέχει

    • α. απλοειδές πυρηνικό γονιδίωμα του προβάτου από το οποίο απομονώσαμε το κύτταρο μαστικού αδένα, προκειμένου να δημιουργήσουμε την Dolly.
    • β. μιτοχονδριακό DNA του προβάτου από το οποίο απομονώσαμε το κύτταρο μαστικού αδένα, προκειμένου να δημιουργήσουμε την Dolly.
    • γ. απλοειδές πυρηνικό γονιδίωμα του προβάτου από το οποίο απομονώσαμε το ωάριο, προκειμένου να δημιουργήσουμε την Dolly.
    • δ. απλοειδές πυρηνικό γονιδίωμα του προβάτου που κυοφόρησε την Dolly.

Θέμα Β 25 μονάδες

  1. Β1 (Α) · 1 μονάδα

    Να αντιστοιχίσετε κάθε όρο της Στήλης Ι του παρακάτω πίνακα με έναν από τους όρους της Στήλης ΙΙ. Με ποιο στοιχείο της δεύτερης στήλης αντιστοιχεί το «Α. Πυρηνίσκος»;

    Στήλη ΙΣτήλη ΙΙ
    Α. Πυρηνίσκος1. Κυτταρικό τοίχωμα
    Β. Χλωροπλάστης2. Διπλή στοιχειώδης μεμβράνη
    Γ. Μιτοχόνδριο3. Καμία στοιχειώδης μεμβράνη
    Δ. Βακτήριο
    Ε. Ριβόσωμα
    ΣΤ. Πυρηνικός φάκελος
    • 1. Κυτταρικό τοίχωμα
    • 2. Διπλή στοιχειώδης μεμβράνη
    • 3. Καμία στοιχειώδης μεμβράνη
  2. Β1 (Β) · 1 μονάδα

    Με ποιο στοιχείο της δεύτερης στήλης αντιστοιχεί το «Β. Χλωροπλάστης»;

    • 1. Κυτταρικό τοίχωμα
    • 2. Διπλή στοιχειώδης μεμβράνη
    • 3. Καμία στοιχειώδης μεμβράνη
  3. Β1 (Γ) · 1 μονάδα

    Με ποιο στοιχείο της δεύτερης στήλης αντιστοιχεί το «Γ. Μιτοχόνδριο»;

    • 1. Κυτταρικό τοίχωμα
    • 2. Διπλή στοιχειώδης μεμβράνη
    • 3. Καμία στοιχειώδης μεμβράνη
  4. Β1 (Δ) · 1 μονάδα

    Με ποιο στοιχείο της δεύτερης στήλης αντιστοιχεί το «Δ. Βακτήριο»;

    • 1. Κυτταρικό τοίχωμα
    • 2. Διπλή στοιχειώδης μεμβράνη
    • 3. Καμία στοιχειώδης μεμβράνη
  5. Β1 (Ε) · 1 μονάδα

    Με ποιο στοιχείο της δεύτερης στήλης αντιστοιχεί το «Ε. Ριβόσωμα»;

    • 1. Κυτταρικό τοίχωμα
    • 2. Διπλή στοιχειώδης μεμβράνη
    • 3. Καμία στοιχειώδης μεμβράνη
  6. Β1 (ΣΤ) · 1 μονάδα

    Με ποιο στοιχείο της δεύτερης στήλης αντιστοιχεί το «ΣΤ. Πυρηνικός φάκελος»;

    • 1. Κυτταρικό τοίχωμα
    • 2. Διπλή στοιχειώδης μεμβράνη
    • 3. Καμία στοιχειώδης μεμβράνη
  7. Β2 · 6 μονάδες

    Σε ποια κατηγορία βιολογικών μακρομορίων ανήκουν τα ένζυμα και ποιος είναι ο ρόλος τους (μονάδες 2); Σε ποιες κατηγορίες διακρίνονται με βάση τη θέση στην οποία δρουν (μονάδες 2); Να δώσετε από ένα παράδειγμα ενζύμου για κάθε περίπτωση (μονάδες 2). (Μονάδες 6)

  8. Β3 · 7 μονάδες

    Ένα από τα σημαντικότερα είδη εμβολίων που παράγονται με βιοτεχνολογικές μεθόδους είναι τα εμβόλια υπομονάδες. α) Να περιγράψετε τον τρόπο παρασκευής τους (μονάδες 5). β) Να αναφέρετε επιγραμματικά άλλα δύο είδη εμβολίων που παράγονται με βιοτεχνολογικές μεθόδους (μονάδες 2). (Μονάδες 7)

  9. Β4 · 6 μονάδες

    Σχήμα του θέματος (περιγραφή): το ζωικό κύτταρο του σχήματος έχει σε καθέναν από τους δύο πόλους μια μικρή κυκλική δομή με δύο κυλινδρικά σωματίδια κάθετα μεταξύ τους (δομή Α, στον πάνω πόλο). Από πόλο σε πόλο εκτείνονται ινίδια (δομή Β δείχνει ένα από αυτά). Στο ισημερινό επίπεδο βρίσκονται, το καθένα χωριστά, τέσσερα χρωμοσώματα, που το καθένα αποτελείται από δύο παράλληλες χρωματίδες ενωμένες σε ένα σημείο, όπου προσδένεται ένα ινίδιο (δομή Γ δείχνει αυτό το σημείο σε ένα χρωμόσωμα). Από αριστερά προς τα δεξιά τα χρωμοσώματα είναι ένα μεγάλο, δύο μικρά και ένα μεγάλο. Στο παρακάτω σχήμα απεικονίζεται ένα ζωικό κύτταρο διπλοειδούς ευκαρυωτικού οργανισμού σε κάποια φάση της διαίρεσής του. α) Να ονομάσετε τις δομές Α, Β και Γ (μονάδες 3). β) Ποιο είδος κυτταρικής διαίρεσης πραγματοποιεί το κύτταρο (μονάδα 1); Να αιτιολογήσετε την απάντησή σας (μονάδες 2). (Μονάδες 6)

Θέμα Γ 25 μονάδες

  1. Γ1 · 13 μονάδες

    Σε ένα είδος εντόμου, στο οποίο το φύλο καθορίζεται όπως στον άνθρωπο, μελετώνται δύο ιδιότητες: α) το χρώμα του σώματος και β) η μορφολογία των πτερύγων. Το χρώμα του σώματος μπορεί να είναι ροζ, άσπρο ή κόκκινο και οι πτέρυγες μπορεί να είναι κανονικές ή ανεστραμμένες. Τα παραπάνω χαρακτηριστικά ελέγχονται από γονίδια που εδράζονται σε διαφορετικά ζεύγη χρωμοσωμάτων. Από τη διασταύρωση ατόμων της P γενιάς ενός θηλυκού ατόμου με άσπρο χρώμα σώματος και κανονικές πτέρυγες και ενός αρσενικού ατόμου με κόκκινο χρώμα σώματος και ανεστραμμένες πτέρυγες προκύπτουν στην F1F_1 γενιά οι εξής απόγονοι: 50 θηλυκά άτομα με ροζ χρώμα σώματος και κανονικές πτέρυγες, 50 θηλυκά άτομα με ροζ χρώμα σώματος και ανεστραμμένες πτέρυγες, 50 αρσενικά άτομα με ροζ χρώμα σώματος και κανονικές πτέρυγες. Στη συνέχεια από τη διασταύρωση συγκεκριμένων ατόμων της F1F_1 γενιάς προκύπτουν οι απόγονοι της F2F_2 γενιάς ως εξής: 20 θηλυκά άτομα με άσπρο χρώμα σώματος και κανονικές πτέρυγες, 20 θηλυκά άτομα με κόκκινο χρώμα σώματος και κανονικές πτέρυγες, 40 θηλυκά άτομα με ροζ χρώμα σώματος και κανονικές πτέρυγες, 10 αρσενικά άτομα με άσπρο χρώμα σώματος και ανεστραμμένες πτέρυγες, 10 αρσενικά άτομα με κόκκινο χρώμα σώματος και ανεστραμμένες πτέρυγες, 20 αρσενικά άτομα με ροζ χρώμα σώματος και ανεστραμμένες πτέρυγες. α) Να διερευνήσετε τον τρόπο κληρονομικότητας των δύο ιδιοτήτων (μονάδες 7) και να δικαιολογήσετε την απάντησή σας κάνοντας τις κατάλληλες διασταυρώσεις (μονάδες 4). β) Να γράψετε τους γονότυπους των ατόμων της P γενιάς (μονάδες 2). Δεν απαιτείται η διατύπωση των νόμων του Mendel. (Μονάδες 13)

  2. Γ2 · 12 μονάδες

    Να θεωρήσετε ότι το χρώμα του σώματος ελέγχεται από αυτοσωμικό γονίδιο με δύο ατελώς επικρατή αλληλόμορφα, Κ (κόκκινο) και Α (άσπρο), και ότι η μορφολογία των πτερύγων ελέγχεται από φυλοσύνδετο γονίδιο με τρία αλληλόμορφα, XBX^{B} (κανονικές πτέρυγες) > XβX^{\beta} (ανεστραμμένες πτέρυγες) > XθX^{\theta}, όπου το XθX^{\theta} είναι θνησιγόνο, και ότι τα άτομα της P είναι ΑΑXBXθX^{B}X^{\theta} (θηλυκό) και ΚΚXβYX^{\beta}Y (αρσενικό). Να γράψετε τους γονότυπους των ατόμων της F1F_1 γενιάς που διασταυρώθηκαν για να προκύψουν οι απόγονοι της F2F_2 γενιάς (μονάδες 2) και να αιτιολογήσετε την απάντησή σας με τις κατάλληλες διασταυρώσεις (μονάδες 10). Δεν απαιτείται η διατύπωση των νόμων του Mendel. (Μονάδες 12)

Θέμα Δ 25 μονάδες

  1. Δ1 · 8 μονάδες

    Σχήμα του θέματος (περιγραφή): στην Εικόνα 1 η πάνω αλυσίδα είναι η αλυσίδα α και η κάτω η αλυσίδα β, χωρίς σημειωμένα άκρα. Η θέση Κ είναι αριστερά από το τμήμα και η θέση Λ δεξιά, και ανάμεσα στις δύο αλυσίδες ένα βέλος δείχνει από τα δεξιά (Λ) προς τα αριστερά (Κ). Στην Εικόνα 1 δίνεται τμήμα βακτηριακού γονιδίου που κωδικοποιεί το tRNA της τρυπτοφάνης. Η κατεύθυνση της μεταγραφής υποδεικνύεται με το βέλος. Δίνεται το κωδικόνιο της τρυπτοφάνης: 5’-UGG-3’\texttt{5'-UGG-3'} ...TCATGTGCTGGCCATAGCC...αK⟵ Λ...AGTACACGACCGGTATCGG...β\begin{array}{clcl} & \texttt{...TCATGTGCTGGCCATAGCC...} & & \alpha\\ \mathrm{K} & & \longleftarrow\ \Lambda & \\ & \texttt{...AGTACACGACCGGTATCGG...} & & \beta\end{array} Εικόνα 1 Ποια από τις δύο αλυσίδες (α ή β) του παραπάνω τμήματος DNA είναι η μεταγραφόμενη (μονάδες 2); Σε ποια θέση (Κ ή Λ) βρίσκονται οι αλληλουχίες λήξης της μεταγραφής του παραπάνω γονιδίου (μονάδες 2); Να αιτιολογήσετε τις απαντήσεις σας (μονάδες 4). (Μονάδες 8)

  2. Δ2 · 3 μονάδες

    Εικόνα 1 Να θεωρήσετε ότι μεταγραφόμενη είναι η αλυσίδα α, που έχει το 5' άκρο αριστερά. Να γράψετε το προϊόν μεταγραφής του παραπάνω γονιδίου με τον προσανατολισμό του (μονάδες 2) και να υπογραμμίσετε την αλληλουχία του αντικωδικονίου (μονάδα 1). (Μονάδες 3)

  3. Δ3 · 10 μονάδες

    Εικόνα 1 Να θεωρήσετε ότι μεταγραφόμενη είναι η αλυσίδα α, που έχει το 5' άκρο αριστερά, και ότι το αντικωδικόνιο του tRNA της τρυπτοφάνης είναι το 5’-CCA-3’\texttt{5'-CCA-3'}. Στην περιοχή του αντικωδικονίου της μεταγραφόμενης αλυσίδας του παραπάνω γονιδίου γίνεται αντικατάσταση του δεύτερου νουκλεοτιδίου με Α με αποτέλεσμα την παραγωγή τροποποιημένου tRNA, που εξακολουθεί να μεταφέρει το αμινοξύ τρυπτοφάνη. α) Να προσδιορίσετε το μήκος των πεπτιδίων που θα προκύψουν από τη μετάφραση των mRNA του βακτηρίου που δίνονται παρακάτω, αιτιολογώντας την απάντησή σας. 1ο mRNA: 5’-UCUAUGGGGCCCUAAGACUAACA-3’\texttt{5'-UCUAUGGGGCCCUAAGACUAACA-3'} 2ο mRNA: 5’-UCAAUGACCUGGCCAUGAUCA-3’\texttt{5'-UCAAUGACCUGGCCAUGAUCA-3'} (μονάδες 6) β) Από ένα τρίτο mRNA, όπως δίνεται παρακάτω, μπορούν να προκύψουν στο ίδιο βακτηριακό κύτταρο δύο πεπτίδια διαφορετικού μήκους. 3ο mRNA: 5’-UUUAUGAAAAGCUAGCAAGCAUAAUCC-3’\texttt{5'-UUUAUGAAAAGCUAGCAAGCAUAAUCC-3'} Να εξηγήσετε τον λόγο για τον οποίο συμβαίνει αυτό. (μονάδες 4) Στην απάντησή σας να λάβετε υπόψιν ότι i) η απουσία κάποιου tRNA από το βακτηριακό κύτταρο οδηγεί σε τερματισμό της μετάφρασης στο σημείο που έπρεπε να χρησιμοποιηθεί το tRNA που λείπει και ii) μετά τη δημιουργία της μετάλλαξης δεν υπάρχει στο κύτταρο φυσιολογικό tRNA τρυπτοφάνης. (Μονάδες 10)

  4. Δ4 · 4 μονάδες

    Εικόνα 1 Να θεωρήσετε ότι μεταγραφόμενη είναι η αλυσίδα α, που έχει το 5' άκρο αριστερά, και ότι το αντικωδικόνιο του tRNA της τρυπτοφάνης είναι το 5’-CCA-3’\texttt{5'-CCA-3'}. Στην περιοχή του αντικωδικονίου της μεταγραφόμενης αλυσίδας του παραπάνω γονιδίου γίνεται αντικατάσταση του δεύτερου νουκλεοτιδίου με Α με αποτέλεσμα την παραγωγή τροποποιημένου tRNA, που εξακολουθεί να μεταφέρει το αμινοξύ τρυπτοφάνη. Από το βακτήριο που φέρει τη μετάλλαξη κατασκευάζεται γονιδιωματική βιβλιοθήκη. Ποιος από τους παρακάτω ανιχνευτές πρέπει να χρησιμοποιηθεί, προκειμένου να εντοπιστεί η θέση της μετάλλαξης του γονιδίου (μονάδα 1); Να αιτιολογήσετε την απάντησή σας (μονάδες 3). 1ος: 5’-TCATGT-3’\texttt{5'-TCATGT-3'} 2ος: 5’-CTATGG-3’\texttt{5'-CTATGG-3'} 3ος: 5’-UGGCCA-3’\texttt{5'-UGGCCA-3'} 4ος: 5’-CUAGCA-3’\texttt{5'-CUAGCA-3'} (Μονάδες 4)

Πηγή

Τα θέματα μεταγράφηκαν από το επίσημο αρχείο του Υπουργείου Παιδείας. Το Σκούλις δεν συνδέεται με το Υπουργείο Παιδείας.

Δείτε επίσης: Πανελλαδικές 2026, Ημερήσια · Πανελλαδικές 2025, Ημερήσια