Βιολογία Προσανατολισμού: Πανελλαδικές 2022, Ημερήσια
Τα θέματα της Βιολογίας Προσανατολισμού των Πανελλαδικών εξετάσεων ΓΕΛ του 2022 (Ημερήσια), με τις μονάδες κάθε ερωτήματος: 22 ερωτήματα, 100 μονάδες.
Λύστε το ως Προσομοίωση τριών ωρών Όλα τα θέματα ανά έτος
Οι λύσεις και τα κριτήρια βαθμολόγησης γράφτηκαν για την εφαρμογή και δεν είναι επίσημες απαντήσεις. Τις λύσεις όλων των ερωτημάτων τις βρίσκετε στην εφαρμογή.
Θέμα Α 25 μονάδες
-
Α1 · 5 μονάδες
Δύο φυσιολογικά ομόλογα χρωμοσώματα
-
Α2 · 5 μονάδες
Το γενετικά τροποποιημένο πρόβατο Tracy, ένα φυτό καλαμποκιού ποικιλίας Bt και η Dolly περιέχουν γονίδια από
-
Α3 · 5 μονάδες
Κύτταρο που προκύπτει από την πρώτη μειωτική διαίρεση έχει 8 μόρια DNA. Τα χρωμοσώματα στον καρυότυπο του οργανισμού, από τον οποίο προήλθε αυτό το κύτταρο, είναι
-
Α4 · 5 μονάδες
Δύο αδελφές χρωματίδες δεν είναι πανομοιότυπες όταν
-
Α5 · 5 μονάδες
Σχήμα του θέματος (περιγραφή): το Σχήμα 1 έχει τρία στάδια, που ενώνονται με βέλη. Στο πρώτο, ένα γραμμοσκιασμένο σώμα Α βρίσκεται έξω από ένα μεγάλο κυκλικό σώμα Β· το Β έχει στην επιφάνειά του δύο εσοχές, που σημειώνονται με το γράμμα Γ και έχουν το συμπληρωματικό σχήμα του Α. Στο δεύτερο, το Α έχει προσαρμοστεί στις εσοχές του Β. Στο τρίτο, το Β είναι αμετάβλητο, με τις εσοχές του άδειες, και από αυτό απομακρύνονται δύο γραμμοσκιασμένα κομμάτια Δ, τα δύο μέρη του Α. Το σχήμα 1 αναπαριστά μία ενζυμική αντίδραση. Τα Α, Β, Γ και Δ απεικονίζουν αντίστοιχα:
Θέμα Β 25 μονάδες
-
Β1 (1) · 1 μονάδα
Να αντιστοιχίσετε τους όρους της στήλης Α με τους όρους της στήλης Β. (Στη στήλη Β περισσεύει ένας όρος). Με ποιο στοιχείο της δεύτερης στήλης αντιστοιχεί το «1. Μικροέγχυση»;
ΣΤΗΛΗ Α ΣΤΗΛΗ Β 1. Μικροέγχυση α. Ποικιλία Bt 2. Γενετικά τροποποιημένοι ιοί β. Μελέτη DNA από απολιθώματα 3. Πλασμίδιο Ti γ. Ταυτοποίηση ομάδων αίματος 4. Μονοκλωνικά αντισώματα δ. Παραγωγή αντιβιοτικού 5. Καλλιέργεια μικροοργανισμών ε. Γονιδιακή θεραπεία στ. Gene pharming -
Β1 (2) · 1 μονάδα
Με ποιο στοιχείο της δεύτερης στήλης αντιστοιχεί το «2. Γενετικά τροποποιημένοι ιοί»;
-
Β1 (3) · 1 μονάδα
Με ποιο στοιχείο της δεύτερης στήλης αντιστοιχεί το «3. Πλασμίδιο Ti»;
-
Β1 (4) · 1 μονάδα
Με ποιο στοιχείο της δεύτερης στήλης αντιστοιχεί το «4. Μονοκλωνικά αντισώματα»;
-
Β1 (5) · 1 μονάδα
Με ποιο στοιχείο της δεύτερης στήλης αντιστοιχεί το «5. Καλλιέργεια μικροοργανισμών»;
-
Β2 · 6 μονάδες
Σχήμα του θέματος (περιγραφή): δύο διαγράμματα δείχνουν την ποσότητα DNA ως προς τον χρόνο. Στο διάγραμμα για το κύτταρο Α η ποσότητα DNA είναι αρχικά α, αυξάνεται σε 2α, μένει σταθερή για ένα διάστημα, μειώνεται ξανά σε α και μένει σταθερή. Στο διάγραμμα για το κύτταρο Β η ποσότητα DNA είναι αρχικά α, αυξάνεται σε 2α, μένει σταθερή για ένα διάστημα, μειώνεται σε α, μένει σταθερή για ένα διάστημα και μειώνεται ξανά σε α/2, όπου μένει σταθερή. Δύο κύτταρα Α και Β που προέρχονται από τον ίδιο οργανισμό πραγματοποιούν κυτταρική διαίρεση. Η μεταβολή στην ποσότητα του γενετικού υλικού σε σχέση με το χρόνο για κάθε κύτταρο παρουσιάζεται στα δύο παρακάτω διαγράμματα: Ποιο είδος κυτταρικής διαίρεσης πραγματοποιεί το κύτταρο Α και ποιο το κύτταρο Β; (μονάδες 2) Να αιτιολογήσετε την απάντησή σας. (μονάδες 2) Να αναφέρετε τον τύπο της κυτταρικής διαίρεσης που εξασφαλίζει τη γενετική σταθερότητα (μονάδα 1) και τον τύπο της κυτταρικής διαίρεσης που συμβάλλει στη γενετική ποικιλομορφία. (μονάδα 1) (Μονάδες 6)
-
Β3 · 4 μονάδες
Να διατυπώσετε τους ορισμούς των παρακάτω βιολογικών εννοιών: α) υβρίδωμα β) μετουσίωση (Μονάδες 4)
-
Β4 · 5 μονάδες
Να εξηγήσετε πώς εξασφαλίζεται η πιστότητα της αντιγραφής σε ένα ευκαρυωτικό κύτταρο. (Μονάδες 5)
-
Β5 · 5 μονάδες
Να εξηγήσετε πώς είναι δυνατόν δύο διαφορετικές πρωτεΐνες, αν και αποτελούνται από το ίδιο είδος και αριθμό αμινοξέων, να επιτελούν διαφορετικές λειτουργίες. (Μονάδες 5)
Θέμα Γ 25 μονάδες
-
Γ1 · 7 μονάδες
Για τη δημιουργία γονιδιωματικής βιβλιοθήκης διαθέτουμε τέσσερα (4) διαφορετικά είδη πλασμιδίων και τρία (3) διαφορετικά είδη βακτηρίων. Τα βακτήρια που θα χρησιμοποιηθούν ως ξενιστές δεν περιέχουν πλασμίδια, φέρουν όμως στο κυρίως γενετικό υλικό τους γονίδια ανθεκτικότητας σε αντιβιοτικά, όπως παρουσιάζεται στον Πίνακα Α: Πίνακας Α Τα πλασμίδια που θα χρησιμοποιηθούν διαθέτουν μια θέση αναγνώρισης για κατάλληλη περιοριστική ενδονουκλεάση και γονίδιο/γονίδια ανθεκτικότητας σε αντιβιοτικά. Στον Πίνακα Β σημειώνεται με (+) η παρουσία και με (−) η απουσία γονιδίου ανθεκτικότητας σε αντίστοιχο αντιβιοτικό: Πίνακας Β Να εξηγήσετε ποιοι συνδυασμοί πλασμιδίων-βακτηρίων μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την επιλογή μετασχηματισμένων βακτηρίων. (Μονάδες 7)
Βακτήριο Α Β Γ Ανθεκτικότητα σε Αντιβιοτικά αμπικιλίνη, στρεπτομυκίνη καναμυκίνη αμπικιλίνη, καναμυκίνη Πλασμίδιο 1 2 3 4 Ανθεκτικότητα στην Αμπικιλίνη + − + − Ανθεκτικότητα στη Στρεπτομυκίνη − − + + Ανθεκτικότητα στην Καναμυκίνη − + − − -
Γ2 · 6 μονάδες
Σχήμα του θέματος (περιγραφή): στο γενεαλογικό δένδρο του Σχήματος 2 τα μαυρισμένα σύμβολα είναι τα άτομα που πάσχουν. Ο άνδρας , που δεν πάσχει, και η γυναίκα , που πάσχει, έχουν παιδιά τους άνδρες και , που δεν πάσχουν. Ο άνδρας και η γυναίκα , που δεν πάσχουν, έχουν παιδιά τις γυναίκες , που δεν πάσχει, και , που πάσχει. Ο και η έχουν ένα παιδί, τον άνδρα , που πάσχει. Το παρακάτω γενεαλογικό δένδρο (Σχήμα 2) παρουσιάζει τον τρόπο που κληρονομείται η β-θαλασσαιμία σε μια οικογένεια. Τα άτομα , και πάσχουν από την ασθένεια. Τα άτομα , , και ελέγχονται για την παρουσία συγκεκριμένων μεταλλάξεων στο γονίδιο της β αλυσίδας της HbA. Για το σκοπό αυτό, τμήμα του γονιδίου μήκους 500 ζ.β. πολλαπλασιάζεται με PCR και στα αντίγραφα μόρια DNA που προκύπτουν επιδρούμε με δύο περιοριστικές ενδονουκλεάσες (Π.Ε.), τις και , ξεχωριστά κάθε φορά. Η έχει μια θέση αναγνώρισης στο μεταλλαγμένο αλληλόμορφο και καμία στο αλληλόμορφο , ενώ η έχει μία θέση αναγνώρισης στο μεταλλαγμένο αλληλόμορφο και καμία στο αλληλόμορφο . Καμία από τις δύο δεν επιδρά στο φυσιολογικό αλληλόμορφο. Τα κομμάτια που προκύπτουν παρουσιάζονται στον Πίνακα Γ. Πίνακας Γ Με βάση τα δεδομένα του Πίνακα Γ, ποιο/α από το/τα άτομο/α , , και φέρει/φέρουν το αλληλόμορφο και ποιο/α φέρει/φέρουν το αλληλόμορφο ; (μονάδες 2) Να αιτιολογήσετε την απάντησή σας. (μονάδες 4) (Μονάδες 6)
Π.Ε. 500 ζ.β. 100 ζ.β., 400 ζ.β. 500 ζ.β. 100 ζ.β., 400 ζ.β., 500 ζ.β. 500 ζ.β. 500 ζ.β. 200 ζ.β., 300 ζ.β. 200 ζ.β., 300 ζ.β., 500 ζ.β. -
Γ3 · 5 μονάδες
Πίνακας Γ Να προσδιορίσετε τους γονότυπους των ατόμων , , , και . Να θεωρήσετε ότι, από τον έλεγχο του Πίνακα Γ, το άτομο δεν φέρει κανένα από τα δύο μεταλλαγμένα αλληλόμορφα, το έχει γονότυπο , το έχει γονότυπο και το έχει γονότυπο , όπου είναι το φυσιολογικό αλληλόμορφο. (Μονάδες 5)
Π.Ε. 500 ζ.β. 100 ζ.β., 400 ζ.β. 500 ζ.β. 100 ζ.β., 400 ζ.β., 500 ζ.β. 500 ζ.β. 500 ζ.β. 200 ζ.β., 300 ζ.β. 200 ζ.β., 300 ζ.β., 500 ζ.β. -
Γ4 · 4 μονάδες
Πίνακας Γ Το άτομο ελέγχεται για την παρουσία των αλληλομόρφων και με την ίδια διαδικασία που περιγράφηκε στο ερώτημα Γ2. Πόσα διαφορετικά κομμάτια DNA θα προκύψουν και τι μήκος θα έχει το καθένα; Να θεωρήσετε ότι το άτομο έχει γονότυπο , όπου είναι το φυσιολογικό αλληλόμορφο. (Μονάδες 4)
Π.Ε. 500 ζ.β. 100 ζ.β., 400 ζ.β. 500 ζ.β. 100 ζ.β., 400 ζ.β., 500 ζ.β. 500 ζ.β. 500 ζ.β. 200 ζ.β., 300 ζ.β. 200 ζ.β., 300 ζ.β., 500 ζ.β. -
Γ5 · 3 μονάδες
Πίνακας Γ Τα άτομα και περιμένουν και δεύτερο παιδί. Ποια είναι η πιθανότητα αυτό το παιδί να φέρει το αλληλόμορφο ; (μονάδα 1) Να αιτιολογήσετε την απάντησή σας με την κατάλληλη διασταύρωση. (μονάδες 2) Να θεωρήσετε ότι το άτομο έχει γονότυπο και το άτομο γονότυπο , όπου είναι το φυσιολογικό αλληλόμορφο. (Μονάδες 3)
Π.Ε. 500 ζ.β. 100 ζ.β., 400 ζ.β. 500 ζ.β. 100 ζ.β., 400 ζ.β., 500 ζ.β. 500 ζ.β. 500 ζ.β. 200 ζ.β., 300 ζ.β. 200 ζ.β., 300 ζ.β., 500 ζ.β.
Θέμα Δ 25 μονάδες
-
Δ1 · 9 μονάδες
Σχήμα του θέματος (περιγραφή): το Σχήμα 3 δείχνει δύο αλυσίδες, τη μία κάτω από την άλλη. Η αλυσίδα II είναι ευθεία. Η αλυσίδα I είναι υβριδοποιημένη με την αλυσίδα II σε τρία τμήματα και ανάμεσα σε αυτά σχηματίζει δύο θηλιές, α και β, που προεξέχουν και δεν είναι υβριδοποιημένες. Το mRNA που έχει απομονωθεί από το κυτταρόπλασμα κυττάρου ευκαρυωτικού οργανισμού χρησιμοποιήθηκε ως καλούπι για τη σύνθεση μιας συμπληρωματικής αλυσίδας cDNA. Το υβριδικό μόριο cDNA-mRNA, που προκύπτει από την αντίστροφη μεταγραφή, αποδιατάσσεται και στη συνέχεια το cDNA υβριδοποιείται με τη μία από τις δύο αλυσίδες του γονιδίου. Μετά την υβριδοποίηση προκύπτει η δομή του Σχήματος 3. Οι περιοχές α και β αντιστοιχούν σε δύο τμήματα που δεν υβριδοποιήθηκαν. α) Ποια αλυσίδα (I ή II) αντιστοιχεί στο cDNA και ποια στην αλυσίδα του γονιδίου; (μονάδες 2) β) Ποια από τις δύο αλυσίδες του γονιδίου (κωδική ή μη κωδική) συμμετέχει στην υβριδοποίηση; (μονάδα 1) Να αιτιολογήσετε την απάντησή σας. (μονάδες 2) γ) Τι αντιπροσωπεύουν οι περιοχές α και β; (μονάδες 2) Γιατί δεν υβριδοποιήθηκαν; (μονάδες 2) (Μονάδες 9)
-
Δ2 · 6 μονάδες
Από δύο υγιείς γονείς γεννήθηκε ένα κορίτσι με φυσιολογικό αριθμό χρωμοσωμάτων, το οποίο πάσχει από ασθένεια που κληρονομείται με φυλοσύνδετο υπολειπόμενο τρόπο. Να υποδείξετε δύο πιθανούς μηχανισμούς που να εξηγούν τη γέννηση του συγκεκριμένου ατόμου. (Μονάδες 6)
-
Δ3 · 10 μονάδες
Η αλληλουχία αμινοξέων -met-his-arg-leu-trp-gly-asp... αντιστοιχεί στα 7 πρώτα αμινοξέα μιας φυσιολογικής πρωτεΐνης. α) Προσδιορίστε τον τύπο μετάλλαξης, ο οποίος έχει ως αποτέλεσμα την αλλαγή της αλληλουχίας ή του αριθμού των αμινοξέων σε καθεμιά από τις παρακάτω μεταλλαγμένες πρωτεΐνες: Μεταλλαγμένη πρωτεΐνη Α: -met-his-arg-trp-trp-gly-asp... Μεταλλαγμένη πρωτεΐνη Β: -met-his-arg-leu-trp-COOH. Μεταλλαγμένη πρωτεΐνη Γ: -met-thr-gly-cys-gly-glu-thr... Μεταλλαγμένη πρωτεΐνη Δ: -met-his-met-trp-leu-trp-gly-asp... Οι μεταλλαγμένες πρωτεΐνες Α, Β και Γ προκύπτουν με γονιδιακή μετάλλαξη ενός μόνο νουκλεοτιδίου. (μονάδες 8) β) Ποια είναι η αλληλουχία των αζωτούχων βάσεων της κωδικής αλυσίδας του DNA, η οποία κωδικοποιεί τη συγκεκριμένη αλληλουχία των αμινοξέων στη φυσιολογική πρωτεΐνη; (μονάδες 2) Δίνεται ο πίνακας του γενετικού κώδικα. (Μονάδες 10)
Πηγή
Τα θέματα μεταγράφηκαν από το επίσημο αρχείο του Υπουργείου Παιδείας. Το Σκούλις δεν συνδέεται με το Υπουργείο Παιδείας.
Δείτε επίσης: Πανελλαδικές 2023, Επαναληπτικές · Πανελλαδικές 2022, Επαναληπτικές