Φυσική Προσανατολισμού: Πανελλαδικές 2023, Ημερήσια
Τα θέματα της Φυσικής Προσανατολισμού των Πανελλαδικών εξετάσεων ΓΕΛ του 2023 (Ημερήσια), με τις μονάδες κάθε ερωτήματος: 21 ερωτήματα, 100 μονάδες.
Λύστε το ως Προσομοίωση τριών ωρών Όλα τα θέματα ανά έτος
Οι λύσεις και τα κριτήρια βαθμολόγησης γράφτηκαν για την εφαρμογή και δεν είναι επίσημες απαντήσεις. Τις λύσεις όλων των ερωτημάτων τις βρίσκετε στην εφαρμογή.
Θέμα Α 25 μονάδες
-
Α1 · 5 μονάδες
Ένα σύστημα ελατηρίου – σώματος εκτελεί εξαναγκασμένη ταλάντωση. Η συχνότητα ταλάντωσης του συστήματος θα μεταβληθεί, εάν μεταβάλλουμε
-
Α2 · 5 μονάδες
Τα ηλεκτρομαγνητικά κύματα δημιουργούνται από
-
Α3 · 5 μονάδες
Σχήμα του θέματος (περιγραφή): Ο αγωγός τέμνει τη σελίδα σε ένα σημείο που βρίσκεται αριστερά του σημείου Α, στην ίδια οριζόντια ευθεία με αυτό. Στο Α είναι σχεδιασμένα τέσσερα διανύσματα: το πάνω στη σελίδα με φορά προς τα πάνω (κάθετο στην ευθεία που ενώνει τον αγωγό με το Α), το πάνω στη σελίδα με φορά προς τα κάτω, το πάνω στη σελίδα με φορά προς τα δεξιά (στην προέκταση της ευθείας που ενώνει τον αγωγό με το Α) και το κάθετο στη σελίδα με φορά προς τον αναγνώστη. Ευθύγραμμος ρευματοφόρος αγωγός μεγάλου μήκους είναι κάθετος στο επίπεδο της σελίδας και διαρρέεται από συνεχές ηλεκτρικό ρεύμα έντασης με φορά από τον αναγνώστη προς τη σελίδα. Στο σημείο Α του σχήματος, η ένταση του μαγνητικού πεδίου που δημιουργείται από τον αγωγό αυτό παριστάνεται με το διάνυσμα:
-
Α4 · 5 μονάδες
Σχήμα του θέματος (περιγραφή): Τέσσερα διαγράμματα, Α, Β, Γ και Δ, έχουν στον οριζόντιο άξονα το μήκος κύματος και στον κατακόρυφο την ένταση ανά μονάδα μήκους κύματος. Το καθένα έχει δύο καμπύλες με ένα μέγιστο, μία για τη θερμοκρασία και μία για τη . Στο Α η καμπύλη της βρίσκεται ψηλότερα από την καμπύλη της και το μέγιστό της είναι σε μικρότερο μήκος κύματος από το μέγιστο της . Στο Β η καμπύλη της βρίσκεται ψηλότερα και το μέγιστό της είναι σε μεγαλύτερο μήκος κύματος από το μέγιστο της . Στο Γ η καμπύλη της βρίσκεται χαμηλότερα και το μέγιστό της είναι σε μικρότερο μήκος κύματος από το μέγιστο της . Στο Δ η καμπύλη της βρίσκεται χαμηλότερα και το μέγιστό της είναι σε μεγαλύτερο μήκος κύματος από το μέγιστο της . Ποιο από τα παρακάτω γραφήματα απεικονίζει τα φάσματα εκπομπής δύο μελανών σωμάτων, με απόλυτες θερμοκρασίες και με ;
-
Α5 (α) · 1 μονάδα · Σωστό ή Λάθος
Στην πλαστική κρούση διατηρείται η μηχανική ενέργεια του συστήματος των σωμάτων που συγκρούονται.
-
Α5 (β) · 1 μονάδα · Σωστό ή Λάθος
Καθώς τα αμορτισέρ ενός αυτοκινήτου παλιώνουν και φθείρονται, η σταθερά απόσβεσης ελαττώνεται και όταν το αυτοκίνητο περνά από ένα εξόγκωμα του δρόμου, η ταλάντωση του αυτοκινήτου διαρκεί περισσότερο.
-
Α5 (γ) · 1 μονάδα · Σωστό ή Λάθος
Κατά τη συμβολή δύο κυμάτων, από σύγχρονες πηγές, που διαδίδονται στην επιφάνεια υγρού, τα σημεία που ταλαντώνονται με μέγιστο πλάτος, έχουν αποστάσεις και από τις δύο πηγές, που διαφέρουν μεταξύ τους κατά ακέραιο πολλαπλάσιο του μήκους κύματος .
-
Α5 (δ) · 1 μονάδα · Σωστό ή Λάθος
Ο νόμος του Ampere ισχύει και για ρεύματα μεταβλητής έντασης.
-
Α5 (ε) · 1 μονάδα · Σωστό ή Λάθος
Ένα αμπερόμετρο, συνδεδεμένο σε κύκλωμα εναλλασσόμενου ρεύματος, δείχνει το πλάτος του εναλλασσόμενου ρεύματος.
Θέμα Β 25 μονάδες
-
Β1 · 8 μονάδες
Σχήμα του θέματος (περιγραφή): Το διάγραμμα έχει στον οριζόντιο άξονα τη θέση (m) και στον κατακόρυφο τη φάση (rad) και αναφέρεται στη στιγμή . Η γραφική παράσταση είναι ευθύγραμμο τμήμα από το σημείο με και έως το σημείο με και · για η φάση είναι μηδέν. Το άκρο Ο γραμμικού, ομογενούς, ελαστικού μέσου που εκτείνεται κατά την διεύθυνση του ημιάξονα Οx αρχίζει, τη χρονική στιγμή , να ταλαντώνεται σύμφωνα με την εξίσωση , και δημιουργείται εγκάρσιο αρμονικό κύμα. Η γραφική παράσταση της φάσης της ταλάντωσης των σημείων του μέσου, τη χρονική στιγμή , σε συνάρτηση με τη θέση , φαίνεται στο διπλανό διάγραμμα. Τη χρονική στιγμή τα σημεία της χορδής που βρίσκονται σε ακραία θέση της τροχιάς τους είναι: i. 5 ii. 4 iii. 10 α) Να επιλέξετε τη σωστή απάντηση. (μονάδες 2) β) Να δικαιολογήσετε την επιλογή σας. (μονάδες 6) (Μονάδες 8)
-
Β2 · 8 μονάδες
Σε συσκευή μελέτης του φωτοηλεκτρικού φαινομένου, μονοχρωματική ακτινοβολία προσπίπτει στην επιφάνεια της καθόδου. Η συχνότητα κατωφλίου, για το μέταλλο της καθόδου, είναι ίση με . Αν η συχνότητα της προσπίπτουσας ακτινοβολίας είναι , τότε τα ηλεκτρόνια εξερχόμενα από την κάθοδο μόλις που καταφέρνουν να φτάσουν στην άνοδο. Η τάση αποκοπής είναι ίση με i. ii. iii. α) Να επιλέξετε τη σωστή απάντηση. (μονάδες 2) β) Να δικαιολογήσετε την επιλογή σας. (μονάδες 6) (Μονάδες 8)
-
Β3 · 9 μονάδες
Σχήμα του θέματος (περιγραφή): Η δέσμη των ιόντων () κινείται οριζόντια προς τα δεξιά, με ταχύτητα : βγαίνει από την πηγή ιόντων, περνά από τις σχισμές και και μπαίνει στο φίλτρο ταχυτήτων, ανάμεσα σε δύο οριζόντιες πλάκες. Η πάνω πλάκα είναι θετικά φορτισμένη και η κάτω αρνητικά, οπότε η ένταση έχει φορά προς τα κάτω, ενώ το είναι κάθετο στη σελίδα με φορά προς τη σελίδα. Δεξιά του φίλτρου βρίσκεται η κατακόρυφη φωτογραφική πλάκα, με ένα άνοιγμα στην ευθεία της δέσμης, και δεξιά της πλάκας η περιοχή του πεδίου . Τα ιόντα διαγράφουν εκεί δύο ημικύκλια, με ακτίνες και (), και πέφτουν στην πλάκα κάτω από το άνοιγμα, στα ίχνη και αντίστοιχα, που απέχουν απόσταση . Στο φασματογράφο μάζας (Bainbridge) του διπλανού σχήματος, λεπτή δέσμη ιόντων ενός χημικού στοιχείου, που αποτελείται από δύο ισότοπα, διέρχεται από φίλτρο ταχυτήτων, όπου συνυπάρχουν ομογενές ηλεκτρικό πεδίο έντασης και ομογενές μαγνητικό πεδίο έντασης με φορά από τον αναγνώστη προς τη σελίδα, κάθετα μεταξύ τους. Μερικά από τα ιόντα δεν εκτρέπονται και συνεχίζουν ανεπηρέαστα την πορεία τους μέσα στο φίλτρο ταχυτήτων. α) Το μέτρο της ταχύτητας των ιόντων που δεν εκτρέπονται είναι ίσο με i. ii. iii. Να επιλέξετε τη σωστή απάντηση (μονάδα 1) και να την αιτιολογήσετε (μονάδες 2). Στη συνέχεια τα ιόντα αυτά εισέρχονται σε περιοχή ομογενούς μαγνητικού πεδίου έντασης με φορά από τη σελίδα προς τον αναγνώστη. Στο πεδίο αυτό διαγράφουν ημικυκλικές τροχιές και πέφτουν σε φωτογραφική πλάκα, αφήνοντας σε αυτή δύο ίχνη που απέχουν μεταξύ τους απόσταση . β) Η διαφορά μάζας των ισοτόπων του στοιχείου που αποτελούν τη δέσμη είναι ίση με i. ii. iii. Να επιλέξετε τη σωστή απάντηση (μονάδα 1) και να την αιτιολογήσετε (μονάδες 5). (Μονάδες 9)
Θέμα Γ 25 μονάδες
-
Γ1 · 7 μονάδες
Σχήμα του θέματος (περιγραφή): Οι αγωγοί (αριστερά) και (δεξιά) είναι κατακόρυφοι, με τα άκρα τους και στο δάπεδο. Το πηνίο συνδέει το σημείο Α του με το σημείο Γ του , κοντά στο δάπεδο, και η οριζόντια ράβδος ΖΗ βρίσκεται ψηλότερα, με το Ζ στον και το Η στον . Η δύναμη και η ταχύτητα της ράβδου έχουν φορά προς τα πάνω. Το μαγνητικό πεδίο καλύπτει την περιοχή όπου κινείται η ράβδος, πάνω από το πηνίο. Το ρεύμα είναι σημειωμένο στον αγωγό με φορά προς τα κάτω, από το Ζ προς το Α. Στη διάταξη του διπλανού σχήματος οι κατακόρυφοι μεταλλικοί αγωγοί , , αμελητέας ωμικής αντίστασης, είναι στερεωμένοι σε οριζόντιο μονωτικό δάπεδο. Ανάμεσα στα σημεία τους Α και Γ έχει συνδεθεί ιδανικό πηνίο με συντελεστή αυτεπαγωγής . Μεταλλική ράβδος ΖΗ μήκους , μάζας και ωμικής αντίστασης έχει τα άκρα της πάνω στους κατακόρυφους αγωγούς, είναι κάθετη σε αυτούς και μπορεί να κινείται χωρίς τριβές. Στο μέσον της ράβδου και κάθετα σε αυτή ασκείται κατάλληλη δύναμη με αποτέλεσμα η ράβδος ΖΗ να κινείται προς τα πάνω παραμένοντας συνεχώς οριζόντια. Στην περιοχή που κινείται η ράβδος ΖΗ υπάρχει οριζόντιο ομογενές μαγνητικό πεδίο έντασης και μέτρου , του οποίου οι δυναμικές γραμμές έχουν φορά από τον αναγνώστη προς τη σελίδα. Το πηνίο βρίσκεται έξω από το ομογενές μαγνητικό πεδίο στο οποίο κινείται ο αγωγός ΖΗ. Λόγω της κίνησης της ράβδου ο βρόχος ΖΑΓΗΖ διαρρέεται από ρεύμα, του οποίου η ένταση δίνεται από τη σχέση (SI) όπου ο χρόνος, με φορά όπως αυτή που φαίνεται στο σχήμα. Γ1. Να σχεδιάσετε τη γραφική παράσταση της έντασης του ρεύματος σε συνάρτηση με το χρόνο σε ορθογώνιο σύστημα αξόνων (Μονάδες 2) και να υπολογίσετε το ρυθμό μεταβολής της έντασης του ρεύματος (Μονάδες 2). Να υπολογίσετε το φορτίο που διέρχεται από μία διατομή του κυκλώματος στο χρονικό διάστημα από έως (Μονάδες 3). (Μονάδες 7)
-
Γ2 · 4 μονάδες
Γ2. Να σχεδιάσετε την πολικότητα της ΗΕΔ από αυτεπαγωγή στο πηνίο (Μονάδες 2) και να υπολογίσετε την απόλυτη τιμή αυτής (Μονάδες 2). (Μονάδες 4)
-
Γ3 · 6 μονάδες
Να θεωρήσετε ότι η ΗΕΔ από αυτεπαγωγή στο πηνίο έχει απόλυτη τιμή . Γ3. Να υπολογίσετε το μέτρο της ταχύτητας της ράβδου ΖΗ σε συνάρτηση με τον χρόνο . (Μονάδες 6)
-
Γ4 · 8 μονάδες
Να θεωρήσετε ότι το μέτρο της ταχύτητας της ράβδου ΖΗ είναι (SI). Γ4. Τη χρονική στιγμή να υπολογίσετε: α) Το μέτρο της δύναμης (Μονάδες 4). β) Τον ρυθμό με τον οποίο προσφέρεται ενέργεια από τη δύναμη στο κύκλωμα (Μονάδες 2). γ) Τον ρυθμό με τον οποίο αποθηκεύεται ενέργεια στο μαγνητικό πεδίο του πηνίου (Μονάδες 2). Να θεωρήσετε το μέτρο της επιτάχυνσης της βαρύτητας: . (Μονάδες 8)
Θέμα Δ 25 μονάδες
-
Δ1 · 4 μονάδες
Σχήμα του θέματος (περιγραφή): Το κατακόρυφο στέλεχος ΟΖ στηρίζεται στο δάπεδο στο Ζ και η οριζόντια ράβδος ΑΓ έχει το Α αριστερά και το Γ δεξιά του Ο. Από το Α κρέμεται το κατακόρυφο νήμα (1), που καταλήγει στο μέσον Δ της πάνω πλευράς ΚΛ του πλαισίου (το Κ πάνω αριστερά, το Λ πάνω δεξιά, το Μ κάτω δεξιά, το Ν κάτω αριστερά). Η πηγή βρίσκεται στην πλευρά ΛΜ, με τον θετικό πόλο της προς το Λ. Το μαγνητικό πεδίο καλύπτει το κάτω μέρος του πλαισίου: μέσα σε αυτό βρίσκονται η πλευρά ΝΜ και τμήματα ίδιου μήκους των πλευρών ΚΝ και ΛΜ, ενώ η πλευρά ΚΛ και η πηγή βρίσκονται έξω από το πεδίο. Δεξιά του ζυγού το κεκλιμένο επίπεδο κατεβαίνει προς τα δεξιά και σχηματίζει στη βάση του γωνία με το δάπεδο. Το νήμα (2) ξεκινά από το Γ και κατεβαίνει προς τα δεξιά, παράλληλα στο κεκλιμένο επίπεδο, μέχρι το · χαμηλότερα στο κεκλιμένο επίπεδο βρίσκεται το και κάτω από αυτό το ελατήριο. Η θετική φορά (+) είναι προς την κορυφή του κεκλιμένου επιπέδου. Στη διάταξη του παρακάτω σχήματος φαίνεται ένας ζυγός που μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τη μέτρηση της έντασης ενός ομογενούς μαγνητικού πεδίου. Το κατακόρυφο στέλεχος ΟΖ του ζυγού είναι στηριγμένο σε οριζόντιο δάπεδο. Στην κορυφή του έχει αρθρωθεί οριζόντια ομογενής ράβδος ΑΓ στο μέσον της Ο. Από το άκρο Α της ράβδου ΑΓ αναρτάται με τη βοήθεια αβαρούς και μη εκτατού κατακόρυφου μονωτικού νήματος (1), το οποίο συνδέεται στο μέσον Δ της πλευράς ΚΛ, ένα τετράγωνο συρμάτινο και αβαρές πλαίσιο ΚΛΜΝ, πλευράς και συνολικής ωμικής αντίστασης . Στο πλαίσιο υπάρχει πηγή ηλεκτρεγερτικής δύναμης (ΗΕΔ) , αμελητέας εσωτερικής αντίστασης και αμελητέου βάρους. Το πλαίσιο ισορροπεί σε κατακόρυφο επίπεδο και βρίσκεται μερικώς μέσα σε οριζόντιο ομογενές μαγνητικό πεδίο έντασης του οποίου οι δυναμικές γραμμές είναι κάθετες στο επίπεδο του πλαισίου με φορά από τη σελίδα προς τον αναγνώστη. Με αβαρές και μη εκτατό νήμα (2) έχουμε συνδέσει το άκρο Γ της ράβδου με σώμα μάζας το οποίο ισορροπεί σε λείο κεκλιμένο επίπεδο γωνίας κλίσεως . Η διεύθυνση του νήματος είναι παράλληλη προς το κεκλιμένο επίπεδο. Στο κεκλιμένο επίπεδο ισορροπεί και σώμα μάζας , δεμένο στο ελεύθερο άκρο ιδανικού ελατηρίου σταθεράς του οποίου ο άξονας είναι παράλληλος στο κεκλιμένο επίπεδο. Το άλλο άκρο του ελατηρίου είναι στερεωμένο ακλόνητα στη βάση του κεκλιμένου επιπέδου. Όλα τα σώματα της διάταξης ισορροπούν στο ίδιο κατακόρυφο επίπεδο. Δ1. Να υπολογίσετε το μέτρο της δύναμης που ασκεί το νήμα (1) στο άκρο Α της ράβδου. Να θεωρήσετε ότι: - η κρούση είναι ακαριαία - η αντίσταση του αέρα θεωρείται αμελητέα για όλα τα σώματα - κατά την κρούση, δεν έχουμε απώλεια μάζας - το σχήμα δεν είναι υπό κλίμακα - το μέτρο της επιτάχυνσης της βαρύτητας είναι . Δίνεται: , . (Μονάδες 4)
-
Δ2 · 4 μονάδες
Να θεωρήσετε ότι το νήμα (1) ασκεί στο άκρο Α της ράβδου δύναμη μέτρου . Δ2. Να υπολογίσετε το μέτρο της έντασης του μαγνητικού πεδίου. Να θεωρήσετε ότι: - η κρούση είναι ακαριαία - η αντίσταση του αέρα θεωρείται αμελητέα για όλα τα σώματα - κατά την κρούση, δεν έχουμε απώλεια μάζας - το σχήμα δεν είναι υπό κλίμακα - το μέτρο της επιτάχυνσης της βαρύτητας είναι . Δίνεται: , . (Μονάδες 4)
-
Δ3 · 7 μονάδες
Μετακινούμε το σώμα προς τη βάση του κεκλιμένου επιπέδου κατά και το συγκρατούμε σε αυτή τη θέση. Κόβουμε το νήμα (2), και την ίδια στιγμή αφήνουμε ελεύθερο να κινηθεί προς τα πάνω το σώμα . Το σώμα εκτελώντας απλή αρμονική ταλάντωση με , περνώντας για πρώτη φορά από τη θέση ισορροπίας του συγκρούεται μετωπικά και πλαστικά με το σώμα . Δ3. Να αποδείξετε ότι το συσσωμάτωμα αμέσως μετά την πλαστική κρούση ακινητοποιείται στιγμιαία. Να θεωρήσετε ότι: - η κρούση είναι ακαριαία - η αντίσταση του αέρα θεωρείται αμελητέα για όλα τα σώματα - κατά την κρούση, δεν έχουμε απώλεια μάζας - το σχήμα δεν είναι υπό κλίμακα - το μέτρο της επιτάχυνσης της βαρύτητας είναι . Δίνεται: , . (Μονάδες 7)
-
Δ4 · 5 μονάδες
Να θεωρήσετε ότι το συσσωμάτωμα αμέσως μετά την πλαστική κρούση ακινητοποιείται στιγμιαία. Δ4. Αν το συσσωμάτωμα αμέσως μετά την πλαστική κρούση εκτελεί απλή αρμονική ταλάντωση με , να γράψετε τη χρονική εξίσωση της απομάκρυνσης του συσσωματώματος από τη θέση ισορροπίας του. Να θεωρήσετε ως χρονική στιγμή τη στιγμή της κρούσης και θετική φορά, τη φορά από τη βάση του κεκλιμένου επιπέδου προς την κορυφή του. Να θεωρήσετε ότι: - η κρούση είναι ακαριαία - η αντίσταση του αέρα θεωρείται αμελητέα για όλα τα σώματα - κατά την κρούση, δεν έχουμε απώλεια μάζας - το σχήμα δεν είναι υπό κλίμακα - το μέτρο της επιτάχυνσης της βαρύτητας είναι . Δίνεται: , . (Μονάδες 5)
-
Δ5 · 5 μονάδες
Το συσσωμάτωμα αμέσως μετά την πλαστική κρούση εκτελεί απλή αρμονική ταλάντωση με . Θετική φορά είναι η φορά από τη βάση του κεκλιμένου επιπέδου προς την κορυφή του. Να θεωρήσετε ότι το πλάτος της ταλάντωσης του συσσωματώματος είναι . Δ5. Να γράψετε τη σχέση της δύναμης του ελατηρίου σε συνάρτηση με την απομάκρυνση κατά τη διάρκεια ταλάντωσης του συσσωματώματος και να κάνετε τη γραφική της παράσταση σε βαθμονομημένους άξονες. Να θεωρήσετε ότι: - η κρούση είναι ακαριαία - η αντίσταση του αέρα θεωρείται αμελητέα για όλα τα σώματα - κατά την κρούση, δεν έχουμε απώλεια μάζας - το σχήμα δεν είναι υπό κλίμακα - το μέτρο της επιτάχυνσης της βαρύτητας είναι . Δίνεται: , . (Μονάδες 5)
Πηγή
Τα θέματα μεταγράφηκαν από το επίσημο αρχείο του Υπουργείου Παιδείας. Το Σκούλις δεν συνδέεται με το Υπουργείο Παιδείας.
Δείτε επίσης: Πανελλαδικές 2024, Επαναληπτικές · Πανελλαδικές 2023, Επαναληπτικές