Φυσική Προσανατολισμού: Πανελλαδικές 2023, Επαναληπτικές
Τα θέματα της Φυσικής Προσανατολισμού των Πανελλαδικών εξετάσεων ΓΕΛ του 2023 (Επαναληπτικές), με τις μονάδες κάθε ερωτήματος: 20 ερωτήματα, 100 μονάδες.
Λύστε το ως Προσομοίωση τριών ωρών Όλα τα θέματα ανά έτος
Οι λύσεις και τα κριτήρια βαθμολόγησης γράφτηκαν για την εφαρμογή και δεν είναι επίσημες απαντήσεις. Τις λύσεις όλων των ερωτημάτων τις βρίσκετε στην εφαρμογή.
Θέμα Α 25 μονάδες
-
Α1 · 5 μονάδες
Η ενοποιημένη ηλεκτρομαγνητική θεωρία του Maxwell ερμήνευσε με επιτυχία:
-
Α2 · 5 μονάδες
Για να υπολογίσουμε το μέτρο της έντασης του ομογενούς μαγνητικού πεδίου στο εσωτερικό σωληνοειδούς απείρου μήκους, το οποίο διαρρέεται από ρεύμα σταθερής έντασης, εφαρμόζοντας το νόμο του Ampère, λαμβάνουμε ως κλειστή διαδρομή:
-
Α3 · 5 μονάδες
Σχήμα του θέματος (περιγραφή): Ο μαγνήτης (Μ) βρίσκεται πάνω από τη στεφάνη (Σ), κατακόρυφος πάνω στον άξονά της, με τον βόρειο πόλο του (N) προς τα κάτω, προς τη στεφάνη, και τον νότιο πόλο του (S) προς τα πάνω. Ένα βέλος δείχνει ότι ο μαγνήτης κινείται προς τα κάτω. Κατακόρυφος ραβδόμορφος μαγνήτης (Μ) πέφτει κατακόρυφα κατά μήκος του άξονα μιας αγώγιμης κυκλικής στεφάνης (Σ) που είναι ακλόνητα στερεωμένη σε οριζόντιο επίπεδο. Καθώς ο μαγνήτης πλησιάζει στην στεφάνη, η μαγνητική ροή που διέρχεται από τη στεφάνη:
-
Α4 · 5 μονάδες
Κατά μήκος δύο όμοιων χορδών 1 και 2, μεταδίδονται δύο εγκάρσια αρμονικά κύματα χωρίς απώλειες ενέργειας. Αν το κύμα στη χορδή 1 έχει διπλάσια συχνότητα και τριπλάσιο πλάτος από το κύμα στη χορδή 2, τότε:
-
Α5 (α) · 1 μονάδα · Σωστό ή Λάθος
Όσο μεγαλύτερος είναι ο μέσος χρόνος ζωής μιας διεγερμένης ατομικής στάθμης, τόσο μεγαλύτερη θα είναι και η αβεβαιότητα για την ενέργειά της.
-
Α5 (β) · 1 μονάδα · Σωστό ή Λάθος
Η τάση αποκοπής σε φωτοκύτταρο είναι ανεξάρτητη από την ένταση της ακτινοβολίας.
-
Α5 (γ) · 1 μονάδα · Σωστό ή Λάθος
Η απότομη επιβράδυνση των ηλεκτρονίων, όταν προσπίπτουν στην επιφάνεια ενός μετάλλου είναι η μοναδική αιτία εκπομπής ακτίνων Χ από την μεταλλική επιφάνεια.
-
Α5 (δ) · 1 μονάδα · Σωστό ή Λάθος
Παράλληλοι αγωγοί που διαρρέονται από ομόρροπα ρεύματα απωθούνται.
-
Α5 (ε) · 1 μονάδα · Σωστό ή Λάθος
Επειδή η ελκτική δύναμη που δέχεται η Γη από τον Ήλιο έχει φορέα που διέρχεται από το κέντρο μάζας της, η στροφορμή της Γης παραμένει σταθερή.
Θέμα Β 25 μονάδες
-
Β1 · 9 μονάδες
Ένα φωτόνιο προσπίπτει σε ελεύθερο ηλεκτρόνιο με μάζα το οποίο θεωρείται αρχικά ακίνητο. Μετά την κρούση το σκεδαζόμενο φωτόνιο έχει αυξημένο μήκος κύματος σε σχέση με το προσπίπτον κατά , όπου η σταθερά του Planck, η μάζα του ηλεκτρονίου και η ταχύτητα του φωτός. α) i. Το σκεδαζόμενο φωτόνιο θα κινείται σε κατεύθυνση που σχηματίζει γωνία με εκείνη του προσπίπτοντος. ii. Το σκεδαζόμενο φωτόνιο θα κινείται σε κατεύθυνση που σχηματίζει γωνία με εκείνη του προσπίπτοντος. iii. Το σκεδαζόμενο φωτόνιο θα κινείται σε αντίθετη κατεύθυνση από εκείνη του προσπίπτοντος. Να επιλέξετε τη σωστή απάντηση (μονάδα 1) και να δικαιολογήσετε την επιλογή σας (μονάδες 2). β) Το μέτρο της ορμής του ανακρουόμενου ηλεκτρονίου είναι ίσο με i. το άθροισμα των μέτρων των ορμών του προσπίπτοντος και του σκεδαζόμενου φωτονίου. ii. τη διαφορά των μέτρων των ορμών του προσπίπτοντος και του σκεδαζόμενου φωτονίου. iii. την τετραγωνική ρίζα του αθροίσματος των τετραγώνων των μέτρων των ορμών του προσπίπτοντος και του σκεδαζόμενου φωτονίου. Να επιλέξετε τη σωστή απάντηση (μονάδα 1) και να δικαιολογήσετε την επιλογή σας (μονάδες 5). Δίνονται: , , . Δίνεται: . (Μονάδες 9)
-
Β2 · 8 μονάδες
Ένα διαπασών () που λειτουργεί σαν σημειακή ηχητική πηγή, βρίσκεται ακίνητο μπροστά σε λείο κατακόρυφο τοίχο στο σημείο Α. Το διαπασών εκπέμπει ήχο συχνότητας . Ανάμεσα στο διαπασών και στον τοίχο υπάρχει σημειακός ευαίσθητος δέκτης, ο οποίος μπορεί να μετακινείται ελεύθερα πάνω στο ευθύγραμμο τμήμα ΑΒ που συνδέει κάθετα το διαπασών με το σημείο Β του τοίχου. Ο δέκτης καταγράφει μέγιστη ένταση ήχου όταν διέρχεται από δυο διαδοχικές θέσεις του ευθύγραμμου τμήματος ΑΒ, που απέχουν μεταξύ τους . Αντικαθιστούμε το διαπασών () με άλλο () το οποίο εκπέμπει ήχο άγνωστης συχνότητας . Διαπιστώνουμε τώρα ότι όταν ο δέκτης διέρχεται από δύο διαδοχικές θέσεις του ευθύγραμμου τμήματος ΑΒ, που απέχουν μεταξύ τους , καταγράφει μηδενική ένταση ήχου. Η συχνότητα του ήχου που εκπέμπει το διαπασών () είναι: i. ii. iii. α) Να επιλέξετε τη σωστή απάντηση. (μονάδες 2) β) Να δικαιολογήσετε την επιλογή σας. (μονάδες 6) (Μονάδες 8)
-
Β3 · 8 μονάδες
Σχήμα του θέματος (περιγραφή): Το ηλεκτρόνιο κινείται οριζόντια προς τα δεξιά και μπαίνει στο πεδίο στο σημείο Α του αριστερού ορίου του. Το πεδίο εκτείνεται από το όριο αυτό μέχρι τη μεταλλική επιφάνεια, που είναι κατακόρυφη και βρίσκεται δεξιά, σε απόσταση από το όριο. Η ένταση έχει φορά από τον αναγνώστη προς τη σελίδα. Μέσα στο πεδίο η τροχιά του ηλεκτρονίου είναι τόξο κύκλου που στρέφεται προς τα κάτω. Ηλεκτρόνιο μάζας και φορτίου με κινητική ενέργεια κατευθύνεται προς μεταλλική επιφάνεια που είναι τοποθετημένη κάθετα στη διεύθυνση κίνησης του ηλεκτρονίου. Μπροστά από την επιφάνεια υπάρχει ομογενές μαγνητικό πεδίο έντασης , με τις δυναμικές του γραμμές να είναι παράλληλες στην μεταλλική επιφάνεια και κάθετες στο επίπεδο της σελίδας. Το εύρος του μαγνητικού πεδίου είναι . Αν το ηλεκτρόνιο εισέρχεται στο μαγνητικό πεδίο σε σημείο Α κάθετα στις δυναμικές γραμμές του, όπως φαίνεται στο σχήμα, η ελάχιστη τιμή της έντασης του μαγνητικού πεδίου έτσι ώστε το ηλεκτρόνιο να μην προσκρούσει στην μεταλλική επιφάνεια είναι i. ii. iii. α) Να επιλέξετε τη σωστή απάντηση. (μονάδες 2) β) Να δικαιολογήσετε την επιλογή σας. (μονάδες 6) (Μονάδες 8)
Θέμα Γ 25 μονάδες
-
Γ1 · 6 μονάδες
Σχήμα του θέματος (περιγραφή): Οι δύο κυκλικοί οδηγοί είναι ομόκεντροι, με κέντρο το Ο, και ανοικτοί: ο εξωτερικός τελειώνει στο άκρο Ζ και ο εσωτερικός στο άκρο Η, που βρίσκεται ανάμεσα στο Ο και το Ζ. Η ράβδος ΟΑ ακουμπά στον εσωτερικό οδηγό με το σημείο της Γ και στον εξωτερικό με το άκρο της Α. Ανάμεσα στα άκρα Ζ και Η συνδέονται σε σειρά ο διακόπτης (δ) και ένας συνδυασμός δύο παράλληλων κλάδων: ο ένας κλάδος έχει τον αντιστάτη και ο άλλος το πηνίο (, ). Το μαγνητικό πεδίο καλύπτει την περιοχή όπου βρίσκεται η ράβδος και όχι την περιοχή του κυκλώματος. Το διάνυσμα είναι κάθετο στη σελίδα, με φορά προς τη σελίδα. Η μεταλλική ράβδος ΟΑ περιστρέφεται κατά τη φορά περιστροφής των δεικτών του ρολογιού με σταθερή γωνιακή ταχύτητα μέτρου σε οριζόντιο επίπεδο γύρω από κατακόρυφο άξονα που διέρχεται από το άκρο της Ο. Κατά τη διάρκεια της περιστροφής ο αγωγός εφάπτεται σε κυκλικούς αγώγιμους οδηγούς ακτίνων και . Οι κυκλικοί οδηγοί, τα σύρματα σύνδεσης και ο αγωγός ΟΑ έχουν αμελητέα ωμική αντίσταση. Ο διακόπτης (δ) αρχικά είναι ανοιχτός. Το μέτρο της έντασης του ομογενούς μαγνητικού πεδίου είναι ίσο με και η φορά της από τον αναγνώστη προς τη σελίδα. Γ1. Να αποδείξετε ότι η τάση μεταξύ των σημείων επαφής Α, Γ του περιστρεφόμενου αγωγού με τους κυκλικούς οδηγούς είναι ίση με . Θεωρείστε ότι κατά τη διάρκεια της περιστροφικής κίνησης, ο αγωγός ΟΑ βρίσκεται διαρκώς μέσα στο ομογενές μαγνητικό πεδίο και για όσο χρονικό διάστημα μελετάμε το φαινόμενο δεν φτάνει στην περιοχή του κυκλώματος. Το σχήμα δεν είναι υπό κλίμακα. (Μονάδες 6)
-
Γ2 · 6 μονάδες
Μεταξύ των άκρων Ζ και Η των κυκλικών οδηγών, παρεμβάλλεται το κύκλωμα του παραπάνω σχήματος, το οποίο βρίσκεται έξω από το ομογενές μαγνητικό πεδίο. Το κύκλωμα περιλαμβάνει πηνίο που έχει συντελεστή αυτεπαγωγής και ωμική αντίσταση . Ο αντιστάτης έχει ωμική αντίσταση . Να θεωρήσετε ότι η τάση μεταξύ των σημείων επαφής Α, Γ του περιστρεφόμενου αγωγού με τους κυκλικούς οδηγούς είναι . Γ2. Κάποια στιγμή κλείνουμε τον διακόπτη (δ). Να σχεδιάσετε και να αιτιολογήσετε την πολικότητα της ΗΕΔ από αυτεπαγωγή στο πηνίο. (μονάδες 2) Να υπολογίσετε το ρυθμό μεταβολής της έντασης του ρεύματος στο πηνίο αμέσως μετά το κλείσιμο του διακόπτη (δ). (μονάδες 4) Θεωρείστε ότι κατά τη διάρκεια της περιστροφικής κίνησης, ο αγωγός ΟΑ βρίσκεται διαρκώς μέσα στο ομογενές μαγνητικό πεδίο και για όσο χρονικό διάστημα μελετάμε το φαινόμενο δεν φτάνει στην περιοχή του κυκλώματος. Το σχήμα δεν είναι υπό κλίμακα. (Μονάδες 6)
-
Γ3 · 6 μονάδες
Κάποια στιγμή κλείνουμε τον διακόπτη (δ). Γ3. Μετά από λίγο και ενώ ο αγωγός ΟΑ συνεχίζει να περιστρέφεται τα ρεύματα στο κύκλωμα σταθεροποιούνται. Υπολογίστε τις σταθεροποιημένες τιμές των εντάσεων των ρευμάτων. Θεωρείστε ότι κατά τη διάρκεια της περιστροφικής κίνησης, ο αγωγός ΟΑ βρίσκεται διαρκώς μέσα στο ομογενές μαγνητικό πεδίο και για όσο χρονικό διάστημα μελετάμε το φαινόμενο δεν φτάνει στην περιοχή του κυκλώματος. Το σχήμα δεν είναι υπό κλίμακα. (Μονάδες 6)
-
Γ4 · 7 μονάδες
Μετά από λίγο και ενώ ο αγωγός ΟΑ συνεχίζει να περιστρέφεται τα ρεύματα στο κύκλωμα σταθεροποιούνται. Να θεωρήσετε ότι η σταθεροποιημένη τιμή της έντασης του ρεύματος στο πηνίο είναι , με φορά από το άκρο του πηνίου που είναι προς το Ζ προς το άκρο που είναι προς το Η. Γ4. Κάποια στιγμή ανοίγουμε τον διακόπτη (δ). Να σχεδιάσετε και να αιτιολογήσετε την πολικότητα της ΗΕΔ από αυτεπαγωγή στο πηνίο. (μονάδες 2) Να υπολογίσετε το ρυθμό μεταβολής της έντασης του ρεύματος στο πηνίο αμέσως μετά το άνοιγμα του διακόπτη (δ); (μονάδες 2) Να υπολογίσετε το ποσό της θερμότητας που μεταφέρεται στο περιβάλλον λόγω φαινομένου Joule στους αντιστάτες, από τη στιγμή που ανοίγει ο διακόπτης (δ) και μέχρι το ρεύμα να μηδενιστεί. (μονάδες 3) Θεωρείστε ότι κατά τη διάρκεια της περιστροφικής κίνησης, ο αγωγός ΟΑ βρίσκεται διαρκώς μέσα στο ομογενές μαγνητικό πεδίο και για όσο χρονικό διάστημα μελετάμε το φαινόμενο δεν φτάνει στην περιοχή του κυκλώματος. Το σχήμα δεν είναι υπό κλίμακα. (Μονάδες 7)
Θέμα Δ 25 μονάδες
-
Δ1 · 5 μονάδες
Σχήμα του θέματος (περιγραφή): Το κεκλιμένο επίπεδο ανεβαίνει προς τα δεξιά και σχηματίζει στη βάση του, αριστερά, γωνία με το οριζόντιο δάπεδο. Ο κύλινδρος, με κέντρο Κ, ακουμπά στο κεκλιμένο επίπεδο και το Α είναι το αντιδιαμετρικό του σημείου επαφής. Το τμήμα (1) του νήματος ξεκινά από το Α, εφαπτομενικά στον κύλινδρο, και ανεβαίνει προς τα δεξιά μέχρι την τροχαλία, που κρέμεται από την οροφή πέρα από την κορυφή του κεκλιμένου επιπέδου. Από την άλλη πλευρά της τροχαλίας κατεβαίνει το κατακόρυφο τμήμα (2), από το οποίο κρέμεται το . Ακριβώς κάτω από το βρίσκεται το , πάνω στο κατακόρυφο ελατήριο που στηρίζεται στο δάπεδο. Ομογενής κύλινδρος μάζας και ακτίνας βρίσκεται σε κεκλιμένο επίπεδο μεγάλου μήκους, γωνίας κλίσεως . Σε σημείο Α της επιφανείας του κυλίνδρου, το οποίο απέχει από την επιφάνεια του κεκλιμένου επιπέδου απόσταση , έχει δεθεί το ένα άκρο αβαρούς και μη εκτατού νήματος. Το άλλο άκρο του νήματος έχει δεθεί σε σώμα μικρών διαστάσεων και μάζας . Το νήμα περνά από το αυλάκι τροχαλίας ακτίνας , η οποία έχει στερεωθεί σε οροφή. Το τμήμα (1) του νήματος είναι παράλληλο προς την επιφάνεια του κεκλιμένου επιπέδου, ενώ το τμήμα (2) κατακόρυφο. Το σύστημα των σωμάτων αυτών ισορροπεί στο ίδιο κατακόρυφο επίπεδο. Ο άξονας του κυλίνδρου είναι κάθετος στο επίπεδο της σελίδας. Σώμα μικρών διαστάσεων και μάζας ισορροπεί δεμένο στο πάνω άκρο κατακόρυφου ιδανικού ελατηρίου σταθεράς . Το άλλο άκρο του ελατηρίου είναι στερεωμένο στο οριζόντιο δάπεδο. Ο άξονας του ελατηρίου βρίσκεται στην ίδια κατακόρυφη διεύθυνση με τη διεύθυνση του νήματος (2). Δ1. Να υπολογίσετε τη μάζα του κυλίνδρου. Να θεωρήσετε ότι: - η επιτάχυνση της βαρύτητας . - οι κρούσεις είναι ακαριαίες και κατά την πραγματοποίηση τους δεν έχουμε απώλεια μάζας. - το νήμα δεν ολισθαίνει στο αυλάκι της τροχαλίας. - το σχήμα δεν είναι υπό κλίμακα. Δίνεται: . (Μονάδες 5)
-
Δ2 · 7 μονάδες
Τη χρονική στιγμή , κόβουμε ταυτόχρονα τα νήματα (1) και (2). Αμέσως μετά την , το σώμα πέφτει κατακόρυφα ενώ ο κύλινδρος κατέρχεται στο κεκλιμένο επίπεδο με σταθερή επιτάχυνση, εκτελώντας κύλιση χωρίς ολίσθηση. Κατά τη διάρκεια της κύλισής του ο άξονάς του παραμένει συνεχώς κάθετος στο επίπεδο της σελίδας. Δ2. Αν τη χρονική στιγμή το σημείο Α, ολοκληρώνει μία πλήρη περιστροφή και έχει ταχύτητα μέτρου , να υπολογίσετε το μέτρο της επιτάχυνσης του κέντρου μάζας του κυλίνδρου κάνοντας χρήση των νόμων της κινηματικής κατά την κύλιση στερεών σωμάτων. Να θεωρήσετε ότι: - η επιτάχυνση της βαρύτητας . - οι κρούσεις είναι ακαριαίες και κατά την πραγματοποίηση τους δεν έχουμε απώλεια μάζας. - το νήμα δεν ολισθαίνει στο αυλάκι της τροχαλίας. - το σχήμα δεν είναι υπό κλίμακα. (Μονάδες 7)
-
Δ3 · 5 μονάδες
Το σώμα πέφτοντας κατακόρυφα συγκρούεται κεντρικά και πλαστικά με το σώμα . Το συσσωμάτωμα, αμέσως μετά την πλαστική κρούση εκτελεί φθίνουσα ταλάντωση σε κατακόρυφη διεύθυνση, υπό την επίδραση δύναμης αντίστασης της μορφής (S.I.), όπου η αλγεβρική τιμή της ταχύτητας. Αμέσως μετά την κρούση ο ρυθμός έκλυσης θερμικής ενέργειας στο περιβάλλον είναι ίσος με . Να υπολογίσετε: Δ3. το μέτρο της ταχύτητας του συσσωματώματος αμέσως μετά την πλαστική κρούση. Να θεωρήσετε ότι: - η επιτάχυνση της βαρύτητας . - οι κρούσεις είναι ακαριαίες και κατά την πραγματοποίηση τους δεν έχουμε απώλεια μάζας. - το νήμα δεν ολισθαίνει στο αυλάκι της τροχαλίας. - το σχήμα δεν είναι υπό κλίμακα. (Μονάδες 5)
-
Δ4 · 8 μονάδες
Να θεωρήσετε ότι το μέτρο της ταχύτητας του συσσωματώματος αμέσως μετά την πλαστική κρούση είναι . Δ4. τη συνολική θερμική ενέργεια που ελευθερώνεται στο περιβάλλον από τη χρονική στιγμή αμέσως μετά την κρούση έως την χρονική στιγμή που η ταλάντωση του συσσωματώματος σταματά. Να θεωρήσετε ότι: - η επιτάχυνση της βαρύτητας . - οι κρούσεις είναι ακαριαίες και κατά την πραγματοποίηση τους δεν έχουμε απώλεια μάζας. - το νήμα δεν ολισθαίνει στο αυλάκι της τροχαλίας. - το σχήμα δεν είναι υπό κλίμακα. (Μονάδες 8)
Πηγή
Τα θέματα μεταγράφηκαν από το επίσημο αρχείο του Υπουργείου Παιδείας. Το Σκούλις δεν συνδέεται με το Υπουργείο Παιδείας.
Δείτε επίσης: Πανελλαδικές 2023, Ημερήσια · Πανελλαδικές 2022, Ημερήσια