Βιολογία Προσανατολισμού: Πανελλαδικές 2019, Ημερήσια

Τα θέματα της Βιολογίας Προσανατολισμού των Πανελλαδικών εξετάσεων ΓΕΛ του 2019 (Ημερήσια), με τις μονάδες κάθε ερωτήματος: 21 ερωτήματα, 100 μονάδες.

Λύστε το ως Προσομοίωση τριών ωρών Όλα τα θέματα ανά έτος

Οι λύσεις και τα κριτήρια βαθμολόγησης γράφτηκαν για την εφαρμογή και δεν είναι επίσημες απαντήσεις. Τις λύσεις όλων των ερωτημάτων τις βρίσκετε στην εφαρμογή.

Θέμα Α 25 μονάδες

  1. Α1 · 5 μονάδες

    Δύο φυσιολογικά αυτοσωμικά ομόλογα χρωμοσώματα:

    • α. παρουσιάζουν διαφορετικές αλληλουχίες DNA
    • β. έχουν το κεντρομερίδιό τους σε διαφορετικές θέσεις
    • γ. έχουν διαφορετικό μέγεθος
    • δ. ελέγχουν διαφορετικά χαρακτηριστικά.
  2. Α2 · 5 μονάδες

    Ένα φυτό καλαμποκιού ποικιλίας Bt περιέχει γονίδια από:

    • α. δύο διαφορετικά είδη οργανισμών
    • β. τρία διαφορετικά είδη οργανισμών
    • γ. τέσσερα διαφορετικά είδη οργανισμών
    • δ. ένα είδος οργανισμού.
  3. Α3 · 5 μονάδες

    Από τις παρακάτω τριάδες νουκλεοτιδίων δεν αποτελεί φυσιολογικά αντικωδικόνιο το:

    • α. 5’-GUA-3’\texttt{5'-GUA-3'}
    • β. 5’-UAC-3’\texttt{5'-UAC-3'}
    • γ. 5’-UUA-3’\texttt{5'-UUA-3'}
    • δ. 5’-ACU-3’\texttt{5'-ACU-3'}.
  4. Α4 · 5 μονάδες

    Κατά τη σύνθεση μιας πολυπεπτιδικής αλυσίδας το ριβόσωμα μετακινείται από:

    • α. το αμινικό άκρο προς το καρβοξυλικό άκρο του mRNA
    • β. το καρβοξυλικό άκρο προς το αμινικό άκρο του mRNA
    • γ. το 5' προς το 3' άκρο του mRNA
    • δ. το 3' προς το 5' άκρο του mRNA.
  5. Α5 · 5 μονάδες

    Εμβολιασμός είναι η προσθήκη:

    • α. θρεπτικών συστατικών σε μία καλλιέργεια
    • β. μικρής ποσότητας κυττάρων στο θρεπτικό υλικό
    • γ. αντιβιοτικών στην καλλιέργεια
    • δ. άγαρ στο θρεπτικό υλικό.

Θέμα Β 25 μονάδες

  1. Β1 (1) · 1 μονάδα

    Να αντιστοιχίσετε κάθε πρωτεΐνη της στήλης Ι με την ασθένεια της στήλης ΙΙ με την οποία σχετίζεται. (Στη στήλη ΙΙ περισσεύει μία επιλογή) Με ποιο στοιχείο της δεύτερης στήλης αντιστοιχεί το «1. α1\alpha_1-αντιθρυψίνη»;

    Στήλη ΙΣτήλη ΙΙ
    1. α1\alpha_1-αντιθρυψίνηα. Ανοσολογική ανεπάρκεια
    2. Πρωτεΐνη επιθηλιακών κυττάρων πνευμόνωνβ. Διαβήτης
    3. Απαμινάση της αδενοσίνηςγ. β-θαλασσαιμία
    4. Παράγοντας IXδ. Αλφισμός
    5. Ινσουλίνηε. Αιμορροφιλία Β
    6. Μελανίνηστ. Κυστική ίνωση
    ζ. Εμφύσημα
    • α. Ανοσολογική ανεπάρκεια
    • β. Διαβήτης
    • γ. β-θαλασσαιμία
    • δ. Αλφισμός
    • ε. Αιμορροφιλία Β
    • στ. Κυστική ίνωση
    • ζ. Εμφύσημα
  2. Β1 (2) · 1 μονάδα

    Με ποιο στοιχείο της δεύτερης στήλης αντιστοιχεί το «2. Πρωτεΐνη επιθηλιακών κυττάρων πνευμόνων»;

    • α. Ανοσολογική ανεπάρκεια
    • β. Διαβήτης
    • γ. β-θαλασσαιμία
    • δ. Αλφισμός
    • ε. Αιμορροφιλία Β
    • στ. Κυστική ίνωση
    • ζ. Εμφύσημα
  3. Β1 (3) · 1 μονάδα

    Με ποιο στοιχείο της δεύτερης στήλης αντιστοιχεί το «3. Απαμινάση της αδενοσίνης»;

    • α. Ανοσολογική ανεπάρκεια
    • β. Διαβήτης
    • γ. β-θαλασσαιμία
    • δ. Αλφισμός
    • ε. Αιμορροφιλία Β
    • στ. Κυστική ίνωση
    • ζ. Εμφύσημα
  4. Β1 (4) · 1 μονάδα

    Με ποιο στοιχείο της δεύτερης στήλης αντιστοιχεί το «4. Παράγοντας IX»;

    • α. Ανοσολογική ανεπάρκεια
    • β. Διαβήτης
    • γ. β-θαλασσαιμία
    • δ. Αλφισμός
    • ε. Αιμορροφιλία Β
    • στ. Κυστική ίνωση
    • ζ. Εμφύσημα
  5. Β1 (5) · 1 μονάδα

    Με ποιο στοιχείο της δεύτερης στήλης αντιστοιχεί το «5. Ινσουλίνη»;

    • α. Ανοσολογική ανεπάρκεια
    • β. Διαβήτης
    • γ. β-θαλασσαιμία
    • δ. Αλφισμός
    • ε. Αιμορροφιλία Β
    • στ. Κυστική ίνωση
    • ζ. Εμφύσημα
  6. Β1 (6) · 1 μονάδα

    Με ποιο στοιχείο της δεύτερης στήλης αντιστοιχεί το «6. Μελανίνη»;

    • α. Ανοσολογική ανεπάρκεια
    • β. Διαβήτης
    • γ. β-θαλασσαιμία
    • δ. Αλφισμός
    • ε. Αιμορροφιλία Β
    • στ. Κυστική ίνωση
    • ζ. Εμφύσημα
  7. Β2 · 6 μονάδες

    Σχήμα του θέματος (περιγραφή): η Εικόνα 1 δείχνει τρία μόρια DNA. Το Α είναι ένας κυκλικός κλώνος και, κατά μήκος ενός μικρού μέρους του, ένας μικρός γραμμικός κλώνος με το άκρο 3' αριστερά και το άκρο 5' δεξιά. Το Β είναι ένας κυκλικός κλώνος μόνος του. Το Γ είναι γραμμικό: ένας μακρύς κλώνος 5' →\to 3' (από αριστερά προς τα δεξιά) και, κάτω από το αριστερό μισό του, ένας κοντός κλώνος 3' →\to 5', με το άκρο 3' στο αριστερό άκρο του μορίου και το άκρο 5' περίπου στη μέση. Έχετε στη διάθεσή σας τα τρία μόρια DNA της Εικόνας 1, όλα τα είδη δεοξυριβονουκλεοτιδίων στην κατάλληλη ποσότητα και DNA πολυμεράση. Σε ποιο/ποια από τα μόρια της Εικόνας 1 θα γίνει σύνθεση DNA και σε ποιο/ποια δεν θα γίνει; (μονάδες 3) Να αιτιολογήσετε με συντομία την απάντησή σας. (μονάδες 3) (Μονάδες 6)

  8. Β3 · 7 μονάδες

    Σχήμα του θέματος (περιγραφή): η Εικόνα 2 είναι ο καρυότυπος ενός ανθρώπου. Τα αυτοσωμικά χρωμοσώματα 1 έως 22 υπάρχουν όλα κατά ζεύγη (δύο από το καθένα). Από τα φυλετικά χρωμοσώματα υπάρχει μόνο ένα χρωμόσωμα X· δεν υπάρχει δεύτερο X ούτε χρωμόσωμα Y. Τα χρωμοσώματα είναι συσπειρωμένα, όπως στη μετάφαση, το καθένα με δύο αδελφές χρωματίδες. Στην Εικόνα 2 παρουσιάζεται ο καρυότυπος ενός ανθρώπου. α. Ποιο είναι το φύλο του ατόμου; (μονάδα 1) β. Να προσδιορίσετε τη χρωμοσωμική ανωμαλία που φέρει το άτομο. (μονάδα 1) γ. Ποια είναι τα χαρακτηριστικά του ατόμου με αυτή τη χρωμοσωμική ανωμαλία; (μονάδες 2) δ. Πόσα μόρια DNA απεικονίζονται στην Εικόνα 2; (μονάδες 3) (Μονάδες 7)

  9. Β4 · 6 μονάδες

    Ποιος είναι ο στόχος της γονιδιακής θεραπείας; (μονάδες 2) Ποιες είναι οι απαραίτητες προϋποθέσεις για την εφαρμογή της; (μονάδες 4) (Μονάδες 6)

Θέμα Γ 25 μονάδες

  1. Γ1 · 12 μονάδες

    Σε ένα είδος εντόμου το σώμα του μπορεί να έχει έναν από τους εξής χρωματισμούς: κίτρινο χρώμα, άσπρο χρώμα και μαύρο χρώμα. Στο ίδιο έντομο ένα γονίδιο είναι υπεύθυνο για τη σύνθεση της πρωτεΐνης Α, ενώ το μεταλλαγμένο αλληλόμορφό του δεν συνθέτει την πρωτεΐνη αυτή. Διασταυρώνονται θηλυκά άτομα με κίτρινο χρώμα σώματος που παράγουν την πρωτεΐνη Α, με αρσενικά άτομα με μαύρο χρώμα σώματος που παράγουν την πρωτεΐνη Α και γεννήθηκαν οι εξής απόγονοι: 80 θηλυκά άτομα με κίτρινο χρώμα σώματος που παράγουν την πρωτεΐνη Α 40 θηλυκά άτομα με μαύρο χρώμα σώματος που παράγουν την πρωτεΐνη Α 40 θηλυκά άτομα με άσπρο χρώμα σώματος που παράγουν την πρωτεΐνη Α 40 αρσενικά άτομα με κίτρινο χρώμα σώματος που παράγουν την πρωτεΐνη Α 20 αρσενικά άτομα με μαύρο χρώμα σώματος που παράγουν την πρωτεΐνη Α και 20 αρσενικά άτομα με άσπρο χρώμα σώματος που παράγουν την πρωτεΐνη Α. Να βρείτε τον τρόπο κληρονόμησης των δύο χαρακτήρων (μονάδες 2) και να αιτιολογήσετε την απάντησή σας (μονάδες 6). Να γράψετε τους γονότυπους των γονέων (μονάδες 4). Δίνεται ότι για τα παραπάνω χαρακτηριστικά ισχύει ο 2ος νόμος του Mendel. Δεν απαιτείται η διατύπωση των νόμων του Mendel. (Μονάδες 12)

  2. Γ2 · 6 μονάδες

    Σε ένα είδος εντόμου το σώμα του μπορεί να έχει έναν από τους εξής χρωματισμούς: κίτρινο χρώμα, άσπρο χρώμα και μαύρο χρώμα. Ένα άλλο χαρακτηριστικό στο έντομο αυτό είναι το μήκος των κεραιών. Το αλληλόμορφο που ελέγχει το μεγάλο μήκος κεραιών είναι επικρατές, ενώ αυτό που ελέγχει το μικρό μήκος είναι υπολειπόμενο. Διαθέτουμε δύο αμιγείς πληθυσμούς, ο ένας με μεγάλες κεραίες και ο άλλος με μικρές κεραίες. Πώς θα διαπιστώσετε αν το γονίδιο είναι αυτοσωμικό ή φυλοσύνδετο, πραγματοποιώντας την κατάλληλη ή τις κατάλληλες διασταυρώσεις; (Μονάδες 6)

  3. Γ3 · 7 μονάδες

    Σχήμα του θέματος (περιγραφή): η Εικόνα 3 είναι το κυκλικό πλασμίδιο φορέας. Σε αυτό βρίσκονται διαδοχικά το ρυθμιστικό γονίδιο, ο υποκινητής, ο χειριστής και τα δομικά γονίδια της β-γαλακτοζιδάσης, της περμεάσης και της τρανσακετυλάσης του οπερονίου της λακτόζης, και σε άλλο σημείο του πλασμιδίου το γονίδιο ανθεκτικότητας στην αμπικιλίνη. Η θέση Ε1 βρίσκεται μέσα στο γονίδιο της β-γαλακτοζιδάσης, στην αρχή του, αμέσως μετά τον χειριστή. Η Εικόνα 4 δείχνει δύο τρυβλία. Στην καλλιέργεια Α (αμπικιλίνη, πηγή άνθρακα γλυκόζη) υπάρχουν οι αποικίες 1 έως 7. Στην καλλιέργεια Β (αμπικιλίνη, πηγή άνθρακα λακτόζη) υπάρχουν μόνο οι αποικίες 1, 2, 4 και 6, στις ίδιες θέσεις. Σε ένα είδος εντόμου το σώμα του μπορεί να έχει έναν από τους εξής χρωματισμούς: κίτρινο χρώμα, άσπρο χρώμα και μαύρο χρώμα. Στο ίδιο έντομο ένα γονίδιο είναι υπεύθυνο για τη σύνθεση της πρωτεΐνης Α, ενώ το μεταλλαγμένο αλληλόμορφό του δεν συνθέτει την πρωτεΐνη αυτή. Προκειμένου να μελετήσουμε το γονίδιο που κωδικοποιεί την πρωτεΐνη Α, το κλωνοποιούμε σε κατάλληλο πλασμίδιο φορέα (Εικόνα 3) που φέρει την αλληλουχία του οπερονίου της λακτόζης. Το γονίδιο εισάγεται στο σημείο που κόβει η περιοριστική ενδονουκλεάση Ε1. Για τον μετασχηματισμό χρησιμοποιούμε ως βακτήρια ξενιστές στελέχη E.coli στα οποία δεν λειτουργεί το οπερόνιο της λακτόζης και είναι ευαίσθητα στην αμπικιλίνη. Μετά τη διαδικασία του μετασχηματισμού, τα βακτήρια μεταφέρονται σε στερεό θρεπτικό υλικό με γλυκόζη ως πηγή άνθρακα και αντιβιοτικό αμπικιλίνη (καλλιέργεια Α, Εικόνα 4). Στη συνέχεια μεταφέρουμε δείγματα από όλες τις αριθμημένες αποικίες σε νέο στερεό θρεπτικό μέσο που περιέχει λακτόζη και αμπικιλίνη, οπότε αναπτύσσεται η καλλιέργεια Β (Εικόνα 4). Να αναφέρετε τα είδη των βακτηρίων που αναπτύσσονται στις δύο παραπάνω καλλιέργειες Α και Β (μονάδες 3). Να αιτιολογήσετε την απάντησή σας (μονάδες 4). (Μονάδες 7)

Θέμα Δ 25 μονάδες

  1. Δ1 · 9 μονάδες

    Σχήμα του θέματος (περιγραφή): η Εικόνα 5 είναι γενεαλογικό δένδρο δύο γενεών. Στη γενιά I είναι ο πατέρας I1\mathrm{I}_1, που πάσχει, και η μητέρα I2\mathrm{I}_2, που δεν πάσχει. Στη γενιά II είναι τα δύο παιδιά τους, η κόρη II1\mathrm{II}_1 και ο γιος II2\mathrm{II}_2, με ερωτηματικό στο σύμβολό τους (δεν είναι γνωστό αν θα εμφανίσουν την ασθένεια). Μία μετάλλαξη αντικατάστασης βάσης σε ένα γονίδιο που κωδικοποιεί μία πρωτεΐνη οδηγεί σε ασθένεια που εκδηλώνεται κατά την εφηβεία. Η μετάλλαξη αυτή τροποποιεί την αλληλουχία του φυσιολογικού γονιδίου με αποτέλεσμα το μεταλλαγμένο αλληλόμορφο να κόβεται από την περιοριστική ενδονουκλεάση EcoRI στο σημείο αυτό. Προκειμένου το ζευγάρι που απεικονίζεται στο γενεαλογικό δένδρο της Εικόνας 5, να διαπιστώσει αν τα παιδιά του θα εμφανίσουν την ασθένεια στην εφηβεία, αναζήτησε γενετική συμβουλή και τους προτάθηκε να κάνουν στα παιδιά τους γενετικό έλεγχο. Στον έλεγχο αυτό λαμβάνεται DNA από δείγμα σάλιου. Τμήματα DNA μήκους 1000 ζευγών βάσεων (ζ.β.) που περιέχουν το σημείο της μετάλλαξης, πολλαπλασιάζονται επιλεκτικά με αλυσιδωτή αντίδραση πολυμεράσης (PCR). Στα μόρια DNA που προκύπτουν επιδρούμε με EcoRI. Τα αποτελέσματα που λαμβάνονται έχουν ως εξής: Άτομο II1\mathrm{II}_1: τμήματα DNA μήκους 600 ζ.β. και τμήματα DNA μήκους 400 ζ.β. Άτομο II2\mathrm{II}_2: μόνο τμήματα DNA μήκους 1000 ζ.β. Να διερευνήσετε τον τύπο κληρονομικότητας της ασθένειας και να τεκμηριώσετε την απάντησή σας. Να μη ληφθεί υπόψη η περίπτωση φυλοσύνδετης επικρατούς κληρονομικότητας. (Μονάδες 9)

  2. Δ2 · 4 μονάδες

    Να γράψετε τους γονότυπους των παιδιών της οικογένειας (μονάδες 2) και να αναφέρετε ποιο/ποια παιδί/παιδιά θα εμφανίσει/εμφανίσουν τα συμπτώματα της ασθένειας. (μονάδες 2) Να θεωρήσετε ότι η ασθένεια κληρονομείται με φυλοσύνδετο υπολειπόμενο τύπο κληρονομικότητας. (Μονάδες 4)

  3. Δ3 · 4 μονάδες

    Αν οι γονείς υποβληθούν στον ίδιο γενετικό έλεγχο, να γράψετε το αναμενόμενο μήκος των τμημάτων DNA που θα προκύψουν για κάθε γονέα. Να θεωρήσετε ότι η ασθένεια κληρονομείται με φυλοσύνδετο υπολειπόμενο τύπο κληρονομικότητας. (Μονάδες 4)

  4. Δ4 · 8 μονάδες

    Μία μετάλλαξη αντικατάστασης βάσης σε ένα γονίδιο που κωδικοποιεί μία πρωτεΐνη οδηγεί σε ασθένεια που εκδηλώνεται κατά την εφηβεία. Η μετάλλαξη αυτή τροποποιεί την αλληλουχία του φυσιολογικού γονιδίου με αποτέλεσμα το μεταλλαγμένο αλληλόμορφο να κόβεται από την περιοριστική ενδονουκλεάση EcoRI στο σημείο αυτό. Δίνεται το τμήμα της αλληλουχίας της κωδικής αλυσίδας του φυσιολογικού αλληλόμορφου του γονιδίου στο οποίο περιλαμβάνονται το κωδικόνιο έναρξης της μετάφρασης και το σημείο της μετάλλαξης. ...CGAACGATGCCAGTCTCAATTCACGGA...\texttt{...CGAACGATGCCAGTCTCAATTCACGGA...} α. Να γράψετε την αλληλουχία του αντίστοιχου τμήματος της κωδικής αλυσίδας του μεταλλαγμένου αλληλόμορφου. (μονάδες 2) β. Ποια είναι η επίπτωση της μετάλλαξης στη δομή και στη λειτουργικότητα της παραγόμενης πρωτεΐνης; (μονάδες 6) (Μονάδες 8)

Πηγή

Τα θέματα μεταγράφηκαν από το επίσημο αρχείο του Υπουργείου Παιδείας. Το Σκούλις δεν συνδέεται με το Υπουργείο Παιδείας.

Δείτε επίσης: Πανελλαδικές 2020, Επαναληπτικές · Πανελλαδικές 2019, Επαναληπτικές