Τυπολόγιο Μαθηματικών Προσανατολισμού
Οι βασικοί τύποι και οι προτάσεις της εξεταστέας ύλης των Μαθηματικών Προσανατολισμού, ανά παράγραφο. Γράφτηκαν για την εφαρμογή και δεν είναι κείμενο του σχολικού βιβλίου. Δίπλα σε κάθε τύπο γράφονται οι προϋποθέσεις του, που μετρούν στις εξετάσεις όσο και ο ίδιος ο τύπος.
Ανοίξτε το τυπολόγιο στην εφαρμογή
§1.1 Πραγματικοί αριθμοί
Απόλυτη τιμή γινομένου
Τριγωνική ανισότητα
για κάθε , με ισότητα όταν
Τετραγωνική ρίζα τετραγώνου
Απόσταση από σημείο
για
§1.2 Συναρτήσεις
Πεδίο ορισμού της σύνθεσης
για με πεδίο ορισμού και με πεδίο ορισμού
Τύπος της σύνθεσης
Ίσες συναρτήσεις
Συμμετρίες
για κάθε του πεδίου ορισμού, που είναι συμμετρικό ως προς το · η άρτιας είναι συμμετρική ως προς τον , περιττής ως προς την αρχή
§1.3 Μονότονες συναρτήσεις, αντίστροφη συνάρτηση
Γνησίως αύξουσα
για κάθε · με στο δεύτερο μέλος η είναι γνησίως φθίνουσα
Συνάρτηση 1-1
για κάθε · κάθε γνησίως μονότονη συνάρτηση είναι 1-1, όχι όμως αντίστροφα
Αντίστροφη συνάρτηση
για 1-1 συνάρτηση , με πεδίο ορισμού της το σύνολο τιμών
Σύνθεση με την αντίστροφη
Γραφικές παραστάσεις
οι και είναι συμμετρικές ως προς την ευθεία
§1.4 Όριο συνάρτησης στο
Βασικά όρια
Πλευρικά όρια
όταν η ορίζεται σε σύνολο της μορφής
Ισοδύναμες μορφές
§1.5 Ιδιότητες των ορίων
Όριο και πρόσημο
αντίστοιχα για όριο αρνητικό· αν κοντά στο , τότε το όριο, αν υπάρχει, είναι
Όριο και διάταξη
όταν υπάρχουν και τα δύο όρια
Όρια και πράξεις
όταν , στο , και για το πηλίκο
Απόλυτη τιμή, ρίζα, δύναμη
για τη ρίζα χρειάζεται κοντά στο
Πολυώνυμα και ρητές
για πολυώνυμα , με
Κριτήριο παρεμβολής
Ανισότητα ημιτόνου
για κάθε , με ισότητα μόνο για
Τριγωνομετρικά όρια
Όριο σύνθεσης
με κοντά στο
§1.6 Μη πεπερασμένο όριο στο
Πρόσημο κοντά στο σημείο
κοντά στο
Αντίστροφο απείρου
Αντίστροφο μηδενός
με κοντά στο · αν κοντά στο , το όριο είναι
Βασικά άπειρα όρια
για · άρα το δεν υπάρχει
Πράξεις με άπειρα
για , με τους ανάλογους κανόνες για το
Απροσδιόριστες μορφές
το όριο δεν προκύπτει από τους κανόνες· χρειάζεται μετασχηματισμός ή κανόνας de l'Hospital
§1.7 Όρια συνάρτησης στο άπειρο
Δυνάμεις στο άπειρο
για · στο το τείνει στο για άρτιο και στο για περιττό
Πολυώνυμο στο άπειρο
για
Ρητή στο άπειρο
για ,
Εκθετική
Φυσικός λογάριθμος
Το ημίτονο προς τη μεταβλητή στο άπειρο
από το κριτήριο παρεμβολής, αφού
Ιδιότητες
οι ιδιότητες των §1.5 και §1.6 (πράξεις, διάταξη, κριτήριο παρεμβολής) ισχύουν και όταν ή , αν η ορίζεται σε διάστημα της μορφής ή
§1.8 Συνέχεια συνάρτησης
Συνέχεια σε σημείο
για του πεδίου ορισμού
Πράξεις συνεχών
είναι συνεχείς στο όταν οι , είναι συνεχείς στο και ορίζονται κοντά σε αυτό, με για το πηλίκο
Συνέχεια σύνθεσης
Θεώρημα Bolzano
εξασφαλίζει μία τουλάχιστον ρίζα, όχι μοναδική
Σταθερό πρόσημο
για διάστημα
Θεώρημα ενδιάμεσων τιμών
Εικόνα διαστήματος
για συνεχή και μη σταθερή σε διάστημα
Θεώρημα μέγιστης και ελάχιστης τιμής
όπου η ελάχιστη και η μέγιστη τιμή της · σε ανοικτό διάστημα δεν ισχύει
Σύνολο τιμών γνησίως μονότονης
για συνεχή και γνησίως αύξουσα στο · για γνησίως φθίνουσα τα άκρα αντιστρέφονται· στο το σύνολο τιμών είναι ή αντίστοιχα
§2.1 Η έννοια της παραγώγου
Παράγωγος σε σημείο
όταν το όριο υπάρχει και είναι πραγματικός αριθμός
Εφαπτομένη
η εφαπτομένη της στο , με συντελεστή διεύθυνσης
Παράγωγος και συνέχεια
το αντίστροφο δεν ισχύει: η είναι συνεχής αλλά όχι παραγωγίσιμη στο
§2.2 Παραγωγίσιμες συναρτήσεις, παράγωγος συνάρτηση
Σταθερή και ταυτοτική
Δύναμη
για , , και κάθε
Τετραγωνική ρίζα
για · η δεν είναι παραγωγίσιμη στο
Ημίτονο και συνημίτονο
Εκθετική και λογάριθμος
για τον λογάριθμο
Δεύτερη παράγωγος
§2.3 Κανόνες παραγώγισης
Άθροισμα και σταθερά
Γινόμενο
Πηλίκο
όπου
Εφαπτομένη και συνεφαπτομένη
όπου και αντίστοιχα
Αρνητική δύναμη
για και
Κανόνας αλυσίδας
Πραγματική δύναμη
για και
Εκθετική με θετική βάση
για
Λογάριθμος απόλυτης τιμής
για
Σύνθετες μορφές
όπου ορίζονται ( για τον λογάριθμο και τη ρίζα)
§2.4 Ρυθμός μεταβολής
Ρυθμός μεταβολής
ο ρυθμός μεταβολής του ως προς το στο
Ταχύτητα και επιτάχυνση
για κίνηση με θέση τη χρονική στιγμή
Οριακό κόστος
ο ρυθμός μεταβολής του κόστους στο · το κέρδος είναι , με την είσπραξη
§2.5 Θεώρημα Μέσης Τιμής Διαφορικού Λογισμού
Θεώρημα Rolle
γεωμετρικά: σε ένα τουλάχιστον σημείο η εφαπτομένη είναι παράλληλη στον
Θεώρημα μέσης τιμής
γεωμετρικά: σε ένα τουλάχιστον σημείο η εφαπτομένη είναι παράλληλη στην ευθεία , με ,
§2.6 Συνέπειες του Θεωρήματος Μέσης Τιμής
Μηδενική παράγωγος
ισχύει μόνο σε διάστημα
Ίσες παράγωγοι
για , συνεχείς στο διάστημα
Μονοτονία από το πρόσημο της παραγώγου
για συνεχή σε διάστημα και πρόσημο της σε κάθε εσωτερικό σημείο του · το αντίστροφο δεν ισχύει ( με )
§2.7 Τοπικά ακρότατα συνάρτησης
Τοπικό μέγιστο
για κάποιο · με ορίζεται το τοπικό ελάχιστο
Θεώρημα Fermat
αναγκαία, όχι ικανή συνθήκη: η έχει χωρίς ακρότατο
Κρίσιμα σημεία
τα εσωτερικά σημεία με αυτή την ιδιότητα είναι οι πιθανές θέσεις τοπικών ακροτάτων στο εσωτερικό· τα άκρα του πεδίου ορισμού εξετάζονται χωριστά
Κριτήριο πρώτης παραγώγου
για συνεχή στο · με αντίστροφα πρόσημα το είναι τοπικό ελάχιστο, και όταν η δεν αλλάζει πρόσημο δεν υπάρχει ακρότατο στο
§2.8 Κυρτότητα, σημεία καμπής
Κυρτή και κοίλη
για συνεχή σε διάστημα και παραγωγίσιμη στο εσωτερικό του
Κριτήριο δεύτερης παραγώγου
σε κάθε εσωτερικό σημείο του · το αντίστροφο δεν ισχύει ( με )
Εφαπτομένη κυρτής
για κυρτή στο , με ισότητα μόνο για · για κοίλη η ανισότητα αντιστρέφεται
Σημείο καμπής
όταν η είναι δύο φορές παραγωγίσιμη στο · στο η αλλάζει κυρτότητα και η έχει εφαπτομένη
Πιθανές θέσεις καμπής
σε εσωτερικά σημεία· το είναι σημείο καμπής όταν η αλλάζει πρόσημο εκατέρωθεν του και η έχει εφαπτομένη στο
§2.9 Ασύμπτωτες, κανόνες de l'Hospital
Κατακόρυφη ασύμπτωτη
αρκεί ένα από τα πλευρικά όρια· αναζητείται στα άκρα των διαστημάτων του πεδίου ορισμού που δεν ανήκουν σε αυτό και στα σημεία όπου η δεν είναι συνεχής
Οριζόντια ασύμπτωτη
τότε η είναι οριζόντια ασύμπτωτη στο , αντίστοιχα στο
Πλάγια ασύμπτωτη
η είναι ασύμπτωτη στο αν και μόνο αν · αντίστοιχα στο
Πολυώνυμα και ρητές
για πολυώνυμο · η ρητή με δεν έχει πλάγιες ή οριζόντιες ασύμπτωτες
Κανόνας de l'Hospital
για μορφή ή , με , όταν το δεύτερο όριο υπάρχει (πεπερασμένο ή άπειρο)· αν δεν υπάρχει, ο κανόνας δεν δίνει συμπέρασμα
§2.10 Μελέτη και χάραξη γραφικής παράστασης
Βήματα της μελέτης
πεδίο ορισμού και συνέχεια, μονοτονία και ακρότατα από την , κυρτότητα και σημεία καμπής από την , ασύμπτωτες και όρια στα άκρα, πίνακας μεταβολών, χάραξη της γραφικής παράστασης
Συμμετρία και περιοδικότητα
για άρτια ή περιττή αρκεί η μελέτη για · για περιοδική με περίοδο αρκεί ένα διάστημα πλάτους
§3.1 Αόριστο ολοκλήρωμα
Αρχική συνάρτηση
η είναι αρχική (παράγουσα) της στο διάστημα
Όλες οι αρχικές
αν είναι μια αρχική της στο , αυτές είναι όλες οι αρχικές της
Γραμμικότητα
όταν , είναι αρχικές των , και
Σταθερή και δύναμη
για τη δύναμη , σε διάστημα όπου ορίζεται η
Αντίστροφη της ταυτοτικής
σε καθένα από τα διαστήματα και
Ρίζα
στο
Τριγωνομετρικές
Εφαπτομένη και συνεφαπτομένη
σε διαστήματα όπου και αντίστοιχα
Εκθετικές
για
§3.4 Ορισμένο ολοκλήρωμα
Ορισμός
για συνεχή στο , με οποιοδήποτε σημείο του -οστού υποδιαστήματος
Ίσα και αντεστραμμένα άκρα
Σταθερή συνάρτηση
Θετικότητα
και αν επιπλέον η δεν είναι παντού μηδέν στο , το ολοκλήρωμα είναι θετικό
Γραμμικότητα
για , συνεχείς στο και
Προσθετικότητα
για συνεχή σε διάστημα που περιέχει τα
Διάταξη
Ολοκλήρωμα και εμβαδόν
όπου το χωρίο μεταξύ της , του και των ευθειών ,
§3.5 Η συνάρτηση
Παράγωγος του ολοκληρώματος με μεταβλητό άνω άκρο
για συνεχή σε διάστημα και · άρα κάθε συνεχής συνάρτηση σε διάστημα έχει αρχική
Θεμελιώδες θεώρημα του ολοκληρωτικού λογισμού
για συνεχή στο και μια αρχική της στο
§3.7 Εμβαδόν επίπεδου χωρίου
Μη αρνητική συνάρτηση
για συνεχή με στο
Μη θετική συνάρτηση
για συνεχή με στο
Οποιοδήποτε πρόσημο
το ολοκλήρωμα χωρίζεται στις ρίζες της στο
Μεταξύ δύο γραφικών παραστάσεων
για , συνεχείς με στο
Γενικά, μεταξύ δύο γραφικών παραστάσεων
το ολοκλήρωμα χωρίζεται στα σημεία όπου
Τελευταίος έλεγχος: 15 Νοεμβρίου 2026.
Τα άλλα τυπολόγια: Τυπολόγιο Φυσικής