Βιολογία Προσανατολισμού: Πανελλαδικές 2017, Επαναληπτικές

Τα θέματα της Βιολογίας Προσανατολισμού των Πανελλαδικών εξετάσεων ΓΕΛ του 2017 (Επαναληπτικές), με τις μονάδες κάθε ερωτήματος: 21 ερωτήματα, 100 μονάδες.

Λύστε το ως Προσομοίωση τριών ωρών Όλα τα θέματα ανά έτος

Οι λύσεις και τα κριτήρια βαθμολόγησης γράφτηκαν για την εφαρμογή και δεν είναι επίσημες απαντήσεις. Τις λύσεις όλων των ερωτημάτων τις βρίσκετε στην εφαρμογή.

Θέμα Α 25 μονάδες

  1. Α1 · 5 μονάδες

    Η γονιδιακή θεραπεία είναι δυνατόν να εφαρμοστεί

    • α. στο σύνδρομο Down
    • β. στον καρκίνο του παχέος εντέρου
    • γ. στην αιμορροφιλία Α
    • δ. στην υπερχοληστερολαιμία.
  2. Α2 · 5 μονάδες

    Σχήμα του θέματος (περιγραφή): στη γενιά I είναι δύο ζευγάρια, ο άνδρας I1\mathrm{I}_1 με τη γυναίκα I2\mathrm{I}_2 και ο άνδρας I3\mathrm{I}_3 με τη γυναίκα I4\mathrm{I}_4. Στη γενιά II η γυναίκα II1\mathrm{II}_1, κόρη των I1\mathrm{I}_1 και I2\mathrm{I}_2, έχει παντρευτεί τον άνδρα II2\mathrm{II}_2, γιο των I3\mathrm{I}_3 και I4\mathrm{I}_4. Στη γενιά III είναι η κόρη τους, III1\mathrm{III}_1. Έστω το παραπάνω γενεαλογικό δέντρο. Ποιος από τους παρακάτω προγόνους αποκλείεται να έχει κληροδοτήσει στην III1\mathrm{III}_1 φυλετικό χρωμόσωμα;

    • α. I1\mathrm{I}_1
    • β. I2\mathrm{I}_2
    • γ. I3\mathrm{I}_3
    • δ. I4\mathrm{I}_4.
  3. Α3 · 5 μονάδες

    Πόσα γονίδια της β αλυσίδας της HbA εκφράζονται σε ένα λεμφοκύτταρο;

    • α. 1
    • β. 2
    • γ. 4
    • δ. 0.
  4. Α4 · 5 μονάδες

    Το ένζυμο EcoRI παράγεται από την έκφραση γονιδίου που

    • α. είναι ασυνεχές
    • β. εντοπίζεται σε κυκλικό δίκλωνο μόριο DNA
    • γ. υπάρχει σε όλα τα προκαρυωτικά και ευκαρυωτικά κύτταρα
    • δ. εντοπίζεται φυσιολογικά σε διπλοειδές κύτταρο.
  5. Α5 · 5 μονάδες

    Ποια από τις παρακάτω διαδικασίες προηγείται κατά την έκφραση ενός γονιδίου για την παραγωγή μιας πολυπεπτιδικής αλυσίδας σε ένα ευκαρυωτικό κύτταρο;

    • α. η σύνδεση του tRNA με το mRNA
    • β. η δράση της RNA πολυμεράσης
    • γ. η μετατόπιση του ριβοσώματος στο επόμενο κωδικόνιο
    • δ. η επιμήκυνση της πολυπεπτιδικής αλυσίδας.

Θέμα Β 25 μονάδες

  1. Β1 (Α) · 1 μονάδα

    Σχήμα του θέματος (περιγραφή): η εικόνα 1 δείχνει ένα κυκλικό δίκλωνο μόριο DNA (δύο ομόκεντροι κύκλοι, ο εξωτερικός και ο εσωτερικός κλώνος). Στο πάνω μέρος οι δύο κλώνοι έχουν απομακρυνθεί και σχηματίζουν μια «φούσκα». Στο μέσο της φούσκας υπάρχει μια τελεία πάνω στον εξωτερικό κλώνο και μια απέναντί της πάνω στον εσωτερικό. Δίπλα σε κάθε κλώνο, μέσα στη φούσκα, σχεδιάζονται νέες αλυσίδες: λεπτές γραμμές με ένα κοντό παχύ τμήμα στο ένα άκρο και βέλος στο άλλο. Δίπλα στον εξωτερικό κλώνο, δεξιά από την τελεία, μία ενιαία νέα αλυσίδα αρχίζει από την τελεία με παχύ τμήμα και τελειώνει δεξιά με βέλος· αριστερά από την τελεία υπάρχουν διαδοχικά κοντά κομμάτια, το καθένα με παχύ τμήμα στο αριστερό του άκρο και βέλος στο δεξί, προς την τελεία. Δίπλα στον εσωτερικό κλώνο η εικόνα είναι αντίστροφη: αριστερά από την τελεία μία ενιαία νέα αλυσίδα αρχίζει από την τελεία με παχύ τμήμα και τελειώνει αριστερά με βέλος· δεξιά από την τελεία υπάρχουν διαδοχικά κοντά κομμάτια, το καθένα με παχύ τμήμα στο δεξί του άκρο και βέλος στο αριστερό, προς την τελεία. Τα γράμματα δείχνουν: Γ την τελεία του εξωτερικού κλώνου· Β το παχύ τμήμα στην αρχή της ενιαίας νέας αλυσίδας δεξιά από αυτήν· Α το βέλος στο δεξί άκρο της ίδιας αλυσίδας· Δ το αριστερό άκρο (αρχή του παχιού τμήματος) ενός από τα κοντά κομμάτια αριστερά από την τελεία του εξωτερικού κλώνου· Ζ την ενιαία νέα αλυσίδα αριστερά από την τελεία του εσωτερικού κλώνου· Ε τα κοντά κομμάτια δεξιά από την τελεία του εσωτερικού κλώνου. Στην Εικόνα 1 απεικονίζεται η διαδικασία της αντιγραφής ενός μορίου DNA. Να μεταφέρετε στο τετράδιο σας την αντιστοιχία των γραμμάτων Α, Β, Γ, Δ, Ε, Ζ με τους όρους που ακολουθούν: υποκινητής, υδροξύλιο, τμήμα αλυσίδας DNA που συντίθεται με ασυνεχή τρόπο, πρωταρχικό τμήμα, θέση έναρξης αντιγραφής, φωσφορική ομάδα, αλυσίδα DNA που συντίθεται με συνεχή τρόπο. Να σημειωθεί ότι ένας όρος περισσεύει. Με ποιο στοιχείο της δεύτερης στήλης αντιστοιχεί το «Α. το βέλος στο δεξί άκρο της ενιαίας νέας αλυσίδας του εξωτερικού κλώνου»;

    Γράμμα της Εικόνας 1Όρος
    Α1. υποκινητής
    Β2. υδροξύλιο
    Γ3. τμήμα αλυσίδας DNA που συντίθεται με ασυνεχή τρόπο
    Δ4. πρωταρχικό τμήμα
    Ε5. θέση έναρξης αντιγραφής
    Ζ6. φωσφορική ομάδα
    7. αλυσίδα DNA που συντίθεται με συνεχή τρόπο
    • 1. υποκινητής
    • 2. υδροξύλιο
    • 3. τμήμα αλυσίδας DNA που συντίθεται με ασυνεχή τρόπο
    • 4. πρωταρχικό τμήμα
    • 5. θέση έναρξης αντιγραφής
    • 6. φωσφορική ομάδα
    • 7. αλυσίδα DNA που συντίθεται με συνεχή τρόπο
  2. Β1 (Β) · 1 μονάδα

    Με ποιο στοιχείο της δεύτερης στήλης αντιστοιχεί το «Β. το παχύ τμήμα στην αρχή της ίδιας αλυσίδας»;

    • 1. υποκινητής
    • 2. υδροξύλιο
    • 3. τμήμα αλυσίδας DNA που συντίθεται με ασυνεχή τρόπο
    • 4. πρωταρχικό τμήμα
    • 5. θέση έναρξης αντιγραφής
    • 6. φωσφορική ομάδα
    • 7. αλυσίδα DNA που συντίθεται με συνεχή τρόπο
  3. Β1 (Γ) · 1 μονάδα

    Με ποιο στοιχείο της δεύτερης στήλης αντιστοιχεί το «Γ. η τελεία του εξωτερικού κλώνου»;

    • 1. υποκινητής
    • 2. υδροξύλιο
    • 3. τμήμα αλυσίδας DNA που συντίθεται με ασυνεχή τρόπο
    • 4. πρωταρχικό τμήμα
    • 5. θέση έναρξης αντιγραφής
    • 6. φωσφορική ομάδα
    • 7. αλυσίδα DNA που συντίθεται με συνεχή τρόπο
  4. Β1 (Δ) · 1 μονάδα

    Με ποιο στοιχείο της δεύτερης στήλης αντιστοιχεί το «Δ. το αριστερό άκρο ενός κοντού κομματιού αριστερά από την τελεία»;

    • 1. υποκινητής
    • 2. υδροξύλιο
    • 3. τμήμα αλυσίδας DNA που συντίθεται με ασυνεχή τρόπο
    • 4. πρωταρχικό τμήμα
    • 5. θέση έναρξης αντιγραφής
    • 6. φωσφορική ομάδα
    • 7. αλυσίδα DNA που συντίθεται με συνεχή τρόπο
  5. Β1 (Ε) · 1 μονάδα

    Με ποιο στοιχείο της δεύτερης στήλης αντιστοιχεί το «Ε. τα κοντά κομμάτια δεξιά από την τελεία του εσωτερικού κλώνου»;

    • 1. υποκινητής
    • 2. υδροξύλιο
    • 3. τμήμα αλυσίδας DNA που συντίθεται με ασυνεχή τρόπο
    • 4. πρωταρχικό τμήμα
    • 5. θέση έναρξης αντιγραφής
    • 6. φωσφορική ομάδα
    • 7. αλυσίδα DNA που συντίθεται με συνεχή τρόπο
  6. Β1 (Ζ) · 1 μονάδα

    Με ποιο στοιχείο της δεύτερης στήλης αντιστοιχεί το «Ζ. η ενιαία νέα αλυσίδα αριστερά από την τελεία του εσωτερικού κλώνου»;

    • 1. υποκινητής
    • 2. υδροξύλιο
    • 3. τμήμα αλυσίδας DNA που συντίθεται με ασυνεχή τρόπο
    • 4. πρωταρχικό τμήμα
    • 5. θέση έναρξης αντιγραφής
    • 6. φωσφορική ομάδα
    • 7. αλυσίδα DNA που συντίθεται με συνεχή τρόπο
  7. Β1 · 2 μονάδες

    Σχήμα του θέματος (περιγραφή): η εικόνα 1 δείχνει την αντιγραφή ενός κυκλικού δίκλωνου μορίου DNA, που αρχίζει από μία θέση έναρξης αντιγραφής. Σε ποιο ή ποια οργανίδια ενός ευκαρυωτικού κυττάρου πραγματοποιείται η διαδικασία της αντιγραφής του μορίου DNA που απεικονίζεται στην Εικόνα 1; (μονάδες 2) (Μονάδες 2)

  8. Β2 · 5 μονάδες

    Ποια από τα παρακάτω είναι δυνατόν να παρατηρηθούν με οπτικό μικροσκόπιο και ποια μόνο με ηλεκτρονικό; α) νουκλεοσώματα β) μεταφασικό χρωμόσωμα γ) πολύσωμα δ) θηλιά έναρξης αντιγραφής ε) δρεπανοκύτταρα. (Μονάδες 5)

  9. Β3 · 6 μονάδες

    Να αναφέρετε τους μηχανισμούς ρύθμισης της γονιδιακής έκφρασης σε όλα τα επίπεδα που ακολουθούν τη μεταγραφή μέχρι το πρωτεϊνικό μόριο να γίνει βιολογικά λειτουργικό. (Μονάδες 6)

  10. Β4 · 6 μονάδες

    Να περιγράψετε τη διαδικασία σχηματισμού ενός μορίου tRNA. (Μονάδες 6)

Θέμα Γ 25 μονάδες

  1. Γ1 · 17 μονάδες

    Σε ένα συγκεκριμένο πληθυσμό τρωκτικών παρατηρήθηκαν τρεις διαφορετικοί φαινότυποι όσον αφορά το χρώμα του τριχώματος: καστανό, γκρι και μαύρο. Πραγματοποιήθηκαν τυχαίες διασταυρώσεις μεταξύ των τρωκτικών και τα αποτελέσματα εμφανίζονται στον παρακάτω πίνακα: α. Πώς κληρονομείται το χρώμα τριχώματος στα συγκεκριμένα τρωκτικά; (μονάδες 6) β. Ποιοι γονότυποι αντιστοιχούν σε κάθε φαινότυπο; (μονάδες 6) γ. Ποιοι είναι οι φαινότυποι των γονέων από τη διασταύρωση των οποίων προέκυψαν 1 μαύρος, 1 καστανός και 1 γκρι απόγονος; (μονάδες 5) Να σημειωθεί ότι: i) τα αναφερόμενα γονίδια εδράζονται σε αυτοσωμικά χρωμοσώματα ii) ο αριθμός απογόνων είναι μεγάλος και επιτρέπει τη στατιστική επεξεργασία iii) δεν λαμβάνεται υπόψη η περίπτωση μετάλλαξης. (Μονάδες 17)

    P γενιά τρωκτικώνΦαινότυποι απογόνων
    γκρι ⊗\otimes γκρι100% γκρι
    καστανό ⊗\otimes καστανό100% καστανό
    καστανό ⊗\otimes καστανό75% καστανό και 25% γκρι
    μαύρο ⊗\otimes μαύρο100% μαύρο
    μαύρο ⊗\otimes μαύρο75% μαύρο και 25% καστανό
    μαύρο ⊗\otimes μαύρο75% μαύρο και 25% γκρι
  2. Γ2 · 8 μονάδες

    Μερικές φορές είναι δυνατόν να συμβεί μη διαχωρισμός χρωμοσωμάτων σε έναν φυσιολογικό γονέα, που θα έχει ως αποτέλεσμα έναν ανευπλοειδικό απόγονο. Συχνά ο φαινότυπος του μη φυσιολογικού απογόνου επιτρέπει στους γενετιστές να προσδιορίσουν σε ποιο γονέα και κατά τη διάρκεια ποιας μειωτικής διαίρεσης συνέβη ο μη διαχωρισμός. Σε μία οικογένεια που και οι δυο γονείς έχουν φυσιολογικό διπλοειδή καρυότυπο, ο άνδρας παρουσιάζει έλλειψη του ενζύμου Α λόγω του ότι είναι ομόζυγος για το υπολειπόμενο γονίδιο που κωδικοποιεί το ένζυμο αυτό. Το γονίδιο εντοπίζεται στο χρωμόσωμα 21. Η γυναίκα του, που είναι ετερόζυγη, παράγει 100 μονάδες του ενζύμου Α. Ο γιος τους έχει σύνδρομο Down και παράγει 200 μονάδες του ενζύμου Α. Σε ποιον γονέα συνέβη ο μη διαχωρισμός (μονάδες 2) και σε ποια μειωτική διαίρεση; (μονάδες 2) Να αιτιολογήσετε την απάντησή σας. (μονάδες 4) (Μονάδες 8)

Θέμα Δ 25 μονάδες

  1. Δ1 · 6 μονάδες

    Έστω γονίδιο X (ασυνεχές) που κωδικοποιεί μια φαρμακευτική πρωτεΐνη η οποία εκφράζεται σε ένα ανθρώπινο κυτταρικό τύπο. Επιδιώκοντας την κλωνοποίηση του γονιδίου αυτού, συνθέτουμε το δίκλωνο cDNA του γονιδίου όπως φαίνεται στην Εικόνα 2. Το δίκλωνο cDNA φέρει στα άκρα του και εκτός των περιοχών του γονιδίου, θέσεις που αναγνωρίζουν δυο περιοριστικές ενδονουκλεάσες (E1 και E3), οι οποίες, όταν επιδράσουν στο δίκλωνο cDNA, αφήνουν τα μονόκλωνα άκρα που φαίνονται στην Εικόνα 2. Σχήμα του θέματος (περιγραφή): η εικόνα 2 δείχνει το δίκλωνο cDNA του γονιδίου X ως ορθογώνιο, με την κατεύθυνση μεταγραφής από αριστερά προς τα δεξιά. Στο αριστερό άκρο (E1) η πάνω αλυσίδα, που σημειώνεται με 5' στο άκρο της, τελειώνει με TCGAC και η κάτω με G· στο δεξί άκρο (E3) η πάνω αλυσίδα τελειώνει με C και η κάτω με GTTAA: 5’-TCGAC[cDNA]C       G[cDNA]GTTAA\begin{array}{l}\texttt{5'-TCGAC[cDNA]C}\\ \texttt{~~~~~~~G[cDNA]GTTAA}\end{array} Ποιες είναι οι αλληλουχίες των 6 ζευγών βάσεων που αναγνωρίζει η κάθε μια από τις περιοριστικές ενδονουκλεάσες (E1 και E3) που χρησιμοποιήθηκαν; (Μονάδες 6)

  2. Δ2 · 4 μονάδες

    Ποια από τα παρακάτω δεν υπάρχουν στο cDNA του γονιδίου X; 1) υποκινητής 2) εξώνια 3) εσώνια 4) 5' αμετάφραστη περιοχή 5) 3' αμετάφραστη περιοχή. (Μονάδες 4)

  3. Δ3 · 10 μονάδες

    Σχήμα του θέματος (περιγραφή): η εικόνα 3 δείχνει ένα κυκλικό πλασμίδιο. Πάνω δεξιά είναι ο υποκινητής, με κατεύθυνση μεταγραφής δεξιόστροφα (κατά τη φορά των δεικτών του ρολογιού). Ακολουθώντας τον κύκλο δεξιόστροφα από τον υποκινητή συναντάμε: το γονίδιο Kan, που περιέχει τη θέση E3 και, μετά από αυτήν, τη θέση E4· έξω από το Kan τη θέση E2· έπειτα τη θέση E1· έπειτα το γονίδιο Amp· και τέλος, κάτω αριστερά, τη θέση έναρξης αντιγραφής. Οι θέσεις E1 και E2 βρίσκονται ανάμεσα στο Kan και το Amp, έξω από τα δύο γονίδια. Θέλουμε να ενσωματώσουμε το cDNA του γονιδίου X στο πλασμίδιο της Εικόνας 3. Το πλασμίδιο περιέχει τις θέσεις που αναγνωρίζουν οι περιοριστικές ενδονουκλεάσες E1, E2, E3 και E4. Στις θέσεις Amp και Kan του πλασμιδίου βρίσκονται τα γονίδια ανθεκτικότητας στα αντιβιοτικά αμπικιλίνη και καναμυκίνη, αντίστοιχα. Στην Εικόνα 4 που ακολουθεί απεικονίζονται οι ειδικές αλληλουχίες DNA που αναγνωρίζονται από τις περιοριστικές ενδονουκλεάσες E2 και E4 και με τα βέλη υποδηλώνονται οι θέσεις που κόβονται οι αλυσίδες. E25’-G↓AATTC-3’3’-CTTAA↑G-5’E45’-C↓TCGAG-3’3’-GAGCT↑C-5’\begin{array}{ll}\text{E2} & \texttt{5'-G}\downarrow\texttt{AATTC-3'}\\ & \texttt{3'-CTTAA}\uparrow\texttt{G-5'}\\ & \\ \text{E4} & \texttt{5'-C}\downarrow\texttt{TCGAG-3'}\\ & \texttt{3'-GAGCT}\uparrow\texttt{C-5'}\end{array} Εικόνα 4 Ποιο ή ποια ένζυμα θα χρησιμοποιήσουμε για να κόψουμε το πλασμίδιο έτσι ώστε να ενσωματώσει το DNA της Εικόνας 2 και να επιτύχουμε την έκφραση του από τον υποκινητή του πλασμιδίου της Εικόνας 3; (μονάδες 4) Να αιτιολογήσετε την απάντηση σας. (μονάδες 6) (Μονάδες 10)

  4. Δ4 · 5 μονάδες

    Σχήμα του θέματος (περιγραφή): η εικόνα 5 δείχνει δύο τρυβλία. Στην καλλιέργεια Α (Amp) έχουν αναπτυχθεί αρκετές αποικίες· στην καλλιέργεια Β (Kan) δεν παρατηρούνται αποικίες. Σχήμα του θέματος (περιγραφή): η εικόνα 3 δείχνει ένα κυκλικό πλασμίδιο. Πάνω δεξιά είναι ο υποκινητής, με κατεύθυνση μεταγραφής δεξιόστροφα (κατά τη φορά των δεικτών του ρολογιού). Ακολουθώντας τον κύκλο δεξιόστροφα από τον υποκινητή συναντάμε: το γονίδιο Kan, που περιέχει τη θέση E3 και, μετά από αυτήν, τη θέση E4· έξω από το Kan τη θέση E2· έπειτα τη θέση E1· έπειτα το γονίδιο Amp· και τέλος, κάτω αριστερά, τη θέση έναρξης αντιγραφής. Οι θέσεις E1 και E2 βρίσκονται ανάμεσα στο Kan και το Amp, έξω από τα δύο γονίδια. Στη συνέχεια της διαδικασίας κλωνοποίησης του γονιδίου μετασχηματίζουμε κύτταρα του βακτηρίου E. coli (Escherichia coli). Τα μισά από αυτά τα κύτταρα καλλιεργούνται σε θρεπτικό υλικό που περιέχει το αντιβιοτικό αμπικιλίνη (Εικόνα 5, καλλιέργεια Α) και τα άλλα μισά σε θρεπτικό υλικό που περιέχει το αντιβιοτικό καναμυκίνη (Εικόνα 5, καλλιέργεια Β). Να θεωρήσετε ότι το cDNA του γονιδίου X ενσωματώθηκε στο πλασμίδιο της Εικόνας 3, αφού το πλασμίδιο κόπηκε με τις περιοριστικές ενδονουκλεάσες E4 και E2. Να εξηγήσετε τα αποτελέσματα της ανάπτυξης των καλλιεργειών Α και Β όπως αυτά απεικονίζονται στην Εικόνα 5. (Μονάδες 5)

Πηγή

Τα θέματα μεταγράφηκαν από το επίσημο αρχείο του Υπουργείου Παιδείας. Το Σκούλις δεν συνδέεται με το Υπουργείο Παιδείας.

Δείτε επίσης: Πανελλαδικές 2017, Ημερήσια · Πανελλαδικές 2016, Ημερήσια